Αφαίρεση Καλοήθων Όγκων Μαστού

Η κλινική εξέταση μαστού, η ψηλάφηση, το υπερηχογράφημα και η μαστογραφία αποτελούν βασικά βήματα αξιολόγησης που οδηγούν στη διάγνωση. Συνήθως οι καλοήθεις όγκοι αντιμετωπίζονται συντηρητικά με συστηματική παρακολούθηση.

Η αφαίρεση δεν είναι πάντα απαραίτητη, αλλά επιλέγεται όταν υπάρχει σαφής ιατρική ένδειξη όπως όταν ο όγκος μεγαλώνει γρήγορα, προκαλεί συμπτώματα ή σε συγκεκριμένους τύπους όγκων όπως π.χ. ο φυλλοειδής όγκος ή το ενδοπορικό θήλωμα.

Τι είναι οι καλοήθεις όγκοι μαστού

Οι καλοήθεις όγκοι μαστού αποτελούν συχνό εύρημα στη μαστολογία και περιλαμβάνουν διαφορετικές παθήσεις με διαφορετική συμπεριφορά και ανάγκη παρακολούθησης.

Το ινοαδένωμα είναι ο συχνότερος καλοήθης όγκος του μαστού και εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Οι κύστεις είναι επίσης πολύ συχνές και συναντώνται συχνότερα σε γυναίκες 30–40 ετών. Συχνά προκαλούν πόνο ή ευαισθησία στην περιοχή με επιδείνωση πριν από την περίοδο.

Ο φυλλοειδής όγκος είναι σπάνιος και μπορεί να είναι καλοήθης, οριακός ή κακοήθης. Στον υπερηχογραφικό έλεγχο μοιάζει με ινοαδένωμα αλλά αναπτύσσεται γρηγορότερα και μπορεί να φτάσει αρκετά εκατοστά σε μέγεθος. Πρέπει να αφαιρείται και έχει υψηλό κίνδυνο υποτροπής.

Τα καλοήθη ευρήματα χρειάζονται ιατρική παρακολούθηση για να βεβαιωθούμε ότι δεν παρουσιάζουν κάποια αλλαγή στο μέγεθος ή στα χαρακτηριστικά. Όταν υπάρχει κάποια μεταβολή πρέπει να γίνεται βιοψία για ιστολογική εξέταση.

Πότε χρειάζεται αφαίρεση

Οι καλοήθεις όγκοι τις περισσότερες φορές αντιμετωπίζονται συντηρητικά με συστηματική παρακολούθηση.

Η χειρουργική αφαίρεση επιλέγεται όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις όπως:

• Ογκίδια άνω των 3 cm, ιδιαίτερα όταν μεγαλώνουν γρήγορα, προκαλούν συμπτώματα ή έχουν ασαφή χαρακτηριστικά
• Σε συγκεκριμένα είδη όγκων όπως είναι ο φυλλοειδής όγκος ή το ενδοπορικό θήλωμα για να αποκλειστεί η πιθανότητα συνυπάρχουσας κακοήθειας.

Μικρά, σωστά διαγνωσμένα και ασυμπτωματικά ινοαδενώματα και απλές κύστεις μπορεί να παρακολουθούνται και δεν χρειάζεται να αφαιρεθούν χειρουργικά. Όταν μία απλή κύστη προκαλεί συμπτώματα μπορεί να γίνει παρακέντηση που οδηγεί σε βελτίωση των συμπτωμάτων.

Η τελική απόφαση για την θεραπεία λαμβάνεται πάντα εξατομικευμένα και βασίζεται στο ιστορικό, στην κλινική εξέταση, στον απεικονιστικό έλεγχο αλλά και στην επιθυμία της κάθε γυναίκας.

Διάγνωση πριν από την αφαίρεση

Η χειρουργική αφαίρεση ενός καλοήθους όγκου γίνεται πάντα μετά από συγκεκριμένες εξετάσεις. Αρχικά πραγματοποιείται η κλινική εξέταση / ψηλάφηση μαστού από ειδικό μαστολόγο που μας δίνει πληροφορίες για τη θέση, τη σκληρότητα, την κινητικότητα και το μέγεθος του όγκου.

Ακολουθεί ο απεικονιστικός έλεγχος του μαστού που πρέπει να προηγείται της χειρουργικής επέμβασης. Η μαστογραφία και το υπερηχογράφημα είναι οι πιο βασικές απεικονιστικές μέθοδοι για τον έλεγχο του μαστού.

Εξέταση εκλογής σε νεότερες γυναίκες είναι το υπερηχογράφημα. Μόνο μετά από επαρκή απεικονιστικό έλεγχο και κλινική εξέταση μπορεί να πραγματοποιηθεί το χειρουργείο με ακρίβεια.

Αν ο απεικονιστικός έλεγχος δεν μπορεί να αποκλείσει με βεβαιότητα την ύπαρξη κακοήθειας, θα πρέπει να γίνεται βιοψία. Η τελική επιβεβαίωση της φύσης ενός ογκιδίου γίνεται με ιστολογική εξέταση είτε στα πλαίσια της βιοψίας είτε μετά την χειρουργική αφαίρεση του όγκου.

Ινοαδένωμα μαστού: παρακολούθηση ή αφαίρεση

Τα ινοαδενώματα εμφανίζονται κυρίως σε γυναίκες 15–35 ετών. Είναι ο πιο συχνός καλοήθης όγκος σε νεότερες γυναίκες και αποτελείται από ινώδη και αδενικό ιστό.

Το σωστά διαγνωσμένο ινοαδένωμα δεν αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου μαστού καθώς δεν υπάρχει κίνδυνος εξαλλαγής σε κακοήθεια.

Η παρακολούθηση με υπέρηχο είναι συνήθως επαρκής, όταν πληρούνται τα υπερηχογραφικά κριτήρια και το μέγεθος δεν ξεπερνά τα 3 εκατοστά.

Όταν ένα ινοαδένωμα δεν πληροί τα υπερηχογραφικά κριτήρια ή παρουσιάζει μεγάλη αύξηση στο μέγεθος πρέπει να γίνεται βιοψία.

Χειρουργική αφαίρεση συστήνεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις:

• όταν το ινοαδένωμα μεγαλώνει πολύ γρήγορα
• όταν είναι πάνω από 3-4 εκατοστά
• όταν η βιοψία δεν μπορεί να αποκλείσει φυλλοειδή όγκο
• όταν δημιουργεί συμπτώματα όπως παραμόρφωση ή πόνο
• όταν το επιθυμεί η γυναίκα

Χειρουργική αφαίρεση καλοήθους όγκου

Η χειρουργική αφαίρεση των καλοήθων όγκων γίνεται κατά κανόνα με γενική αναισθησία. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει με τοπική αναισθησία, όταν για παράδειγμα ο όγκος βρίσκεται ακριβώς κάτω από το δέρμα.

Τις περισσότερες φορές δεν χρειάζεται διανυκτέρευση στο νοσοκομείο και η ασθενής μπορεί να επιστρέψει στο σπίτι της μετά από λίγες ώρες.

Ο όγκος που αφαιρείται αποστέλλεται πάντα για ιστολογική εξέταση ακόμα και αν έχει προηγηθεί βιοψία. Η βιοψία εξετάζει μόνο ένα δείγμα του όγκου ενώ μετά την χειρουργική αφαίρεση μπορεί να εξεταστεί το σύνολο του όγκου.

Η τομή τοποθετείται κατά κανόνα γύρω από τη θηλή στα όρια της θηλαίας άλω ή στην υπομάστια πτυχή για πιο διακριτικό και καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.

Το μέγεθος της τομής δεν ξεπερνάει τα λίγα εκατοστά και εξαρτάται από το μέγεθος του όγκου που αφαιρείται. Οι χειρουργικές τομές φαίνονται ελάχιστα μετά από λίγους μήνες.

Ελάχιστα επεμβατικές επιλογές

Η χειρουργική αφαίρεση υπό γενική αναισθησία αποτελεί gold standard όταν τίθεται η ένδειξη για αφαίρεση ενός καλοήθους μορφώματος. Αν μία γυναίκα δεν επιθυμεί την χειρουργική αφαίρεση, υπάρχει η δυνατότητα να γίνει η αφαίρεση ελάχιστα επεμβατικά.

Η αφαίρεση με αναρρόφηση με υποβοήθηση κενού μπορεί να γίνει μέσω ειδικής βελόνας, χωρίς κλασική χειρουργική τομή, όπως πραγματοποείται και η βιοψία. Η ελάχιστα επεμβατική τεχνική γίνεται συνήθως με τοπική αναισθησία και υπερηχογραφική καθοδήγηση, χωρίς την ανάγκη γενικής αναισθησίας.

Η ελάχιστα επεμβατική μέθοδος είναι κατάλληλη μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις:

• όταν ο όγκος είναι μικρός
• όταν δεν βρίσκεται κοντά στο θωρακικό τοίχωμα
• όταν έχει αποκλειστεί με απόλυτη βεβαιότητα η πιθανότητα κακοήθειας

Η τομή είναι μικρότερη σε σχέση με την χειρουργική αφαίρεση. Η τελική επιλογή γίνεται πάντα εξατομικευμένα και η απόφαση λαμβάνεται από ειδικό λαμβάνοντας υπόψη την επιθυμία της γυναίκας.

Πριν και μετά την επέμβαση

Η επέμβαση πραγματοποιείται συνήθως υπό γενική αναισθησία, διαρκεί κατά κανόνα κάτω από μία ώρα. Η ασθενής συχνά επιστρέφει στο σπίτι την ίδια ημέρα μετά την επέμβαση.

Την ημέρα του χειρουργείου η ασθενής πρέπει να έχει μαζί της τις προηγούμενες εξετάσεις όπως:

• υπέρηχο μαστού
• μαστογραφία
• αποτελέσματα της βιοψίας, όταν έχει προηγηθεί βιοψία

Ο μετεγχειρητικός πόνος είναι διαχειρίσιμος με οδηγίες ιατρού και οι περισσότερες ασθενείς δεν χρειάζονται αναλγητικά φάρμακα μετά από λίγες ημέρες. Η μετεγχειρητική φροντίδα εξαρτάται από το είδος της τεχνικής και το μέγεθος του μορφώματος.

Πολύ σημαντικό ρόλο στην επούλωση παίζει ο μετεγχειρητικός στηθόδεσμος τον οποίο ασθενείς πρέπει να φοράνε για 4-6 εβδομάδες μετά το χειρουργείο. Η επιστροφή στην καθημερινότητα είναι εφικτή μετά από λίγες ημέρες ενώ η γυμναστική πρέπει να αποφεύγεται για λίγες εβδομάδες.

Κίνδυνοι, υποτροπή και παρακολούθηση

Όπως σε κάθε χειρουργική επέμβαση, έτσι και στην αφαίρεση καλοήθων όγκων του μαστού υπάρχουν πιθανές επιπλοκές. Οι επιπλοκές είναι πλήρως αντιμετωπίσιμες και εμφάνίζονται σπάνια.

Οι συχνότερες πιθανές επιπλοκές είναι:

• Αιμάτωμα
• Λοίμωξη
• Ορώδης συλλογή στην περιοχή του τραύματος
• Μικρή εσοχή στην περιοχή της αφαίρεσης
• Δημιουργία παχιάς ουλής

Μετά από αφαίρεση ενός καλοήθους όγκου χρειάζεται παρακολούθηση. Στόχος είναι να αξιολογηθεί η σωστή επούλωση του τραύματος, να αποκλειστεί υποτροπή και να συνεχιστεί η πρόληψη.

Συγκεκριμένοι όγκοι, όπως οι φυλλοειδείς όγκοι, μπορεί να εμφανίσουν γρήγορη ανάπτυξη ενώ είναι αυξημένη και η πιθανότητα υποτροπής μετά την αφαίρεση. Η πλήρης αφαίρεση και η ιστολογική αξιολόγηση είναι σημαντικές για τη σωστή διαχείριση.

Το πρόγραμμα παρακολούθησης είναι εξατομικευμένο και βασίζεται στη διάγνωση, στο ιστορικό αλλά και στο είδος της επέμβασης που πραγματοποιήθηκε.

Πότε να απευθυνθείτε σε ειδικό μαστού

Κάθε νέο, μεταβαλλόμενο ή συμπτωματικό ογκίδιο που επιμένει πρέπει να αξιολογείται από ειδικό μαστολόγο. Συνήθως πρόκειται για καλοήθη ευρήματα, που δεν απαιτούν θεραπεία αλλά μόνο παρακολούθηση.

Η διάγνωση τίθεται από ειδικό χειρουργό μαστού, μετά από τη λήψη του ιστορικού, την κλινική εξέταση και τις απεικονιστικές εξετάσεις. Στο ραντεβού είναι πολύ σημαντικό η ασθενής να έχει μαζί της προηγούμενες απεικονιστικές εξετάσεις, αν υπάρχουν. Η σύγκριση των τωρινών ευρημάτων με προηγούμενα ευρήματα βοηθάει σημαντικά στη διαφορική διάγνωση.

Η σωστή εκτίμηση μπορεί να αποτρέψει άσκοπο άγχος και περιττές επεμβάσεις. Όταν εντοπιστεί ύποπτο εύρημα συστήνεται βιοψία για ιστολογική εξέταση που μας δίνει πάντα ξεκάθαρη διάγνωση για τα επόμενα βήματα.

Προγραμματισμός ιατρικής αξιολόγησης

Το πρώτο και πιο σημαντικό βήμα στην αξιολόγηση ενός νέου ευρήματος στον μαστό είναι να γίνει σωστή διάγνωση. Η αξιολόγηση γίνεται εξατομικευμένα και η σωστή διάγνωση τίθεται με την λήψη του ιστορικού, την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο από εξειδικευμένο μαστολόγο.

Στη μαστολογία, πριν από οποιαδήποτε απόφαση αφαίρεσης πρέπει να υπάρχει ξεκάθαρη διάγνωση. Σε ασαφή ευρήματα γίνεται βιοψία για ιστολογική εξέταση πριν την χειρουργική επέμβαση. Σε σωστά διαγνωσμένους καλοήθεις όγκους συνήθως δεν χρειάζεται αφαίρεση αλλά παρακολούθηση.

Η αξιολόγηση από ειδικό μαστολόγο μειώνει την ανησυχία που δημιουργείται όταν μια γυναίκα διαπιστώσει ένα νέο εύρημα στον μαστό, καθώς συνήθως πρόκειται για καλοήθεις όγκους. Η σωστή διάγνωση και το εξατομικευμένο πλάνο παρακολούθησης ή θεραπείας μειώνουν το άγχος και οδηγούν κάθε γυναίκα με ασφάλεια στα επόμενα βήματα.