Τι είναι τα ινομυώματα μήτρας; Συμπτώματα και θεραπεία

Τα ινομυώματα (γνωστά και ως λειομυώματα, μυώματα ή απλά ινομύωμα στη μήτρα) είναι καλοήθεις όγκοι του μυϊκού τοιχώματος της μήτρας. Η ακριβής αιτία εμφάνισής τους δεν είναι γνωστή, γνωρίζουμε όμως ότι σχετίζονται με την ορμονική δραστηριότητα της γυναίκας.

Για αυτόν τον λόγο, εμφανίζονται κυρίως πριν από την εμμηνόπαυση, καθώς τα ινομυώματα είναι ορμονοεξαρτώμενοι όγκοι που αυξάνονται σε μέγεθος υπό την επίδραση οιστρογόνων και προγεστερόνης.

Μετά την εμμηνόπαυση, συνήθως υποχωρούν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανίσουν επασβεστώσεις.

Πρόκειται για την πιο συχνή γυναικολογική πάθηση που αφορά περίπου το 1/3 των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Παράγοντες όπως η κληρονομικότητα και η φυλή (π.χ. γυναίκες αφρικανικής καταγωγής) φαίνεται επίσης να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον επιπολασμό της νόσου.

Ινομυώματα Μήτρας: Συχνά συμπτώματα

Πολλές γυναίκες με ινομυώματα δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα. Όταν όμως υπάρχουν συμπτώματα, αυτά συνήθως σχετίζονται με τη θέση του ινομυώματος στη μήτρα και με το αν πιέζει γειτονικά όργανα ή επηρεάζει την κοιλότητα της μήτρας.

Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι:

• Πυελικός πόνος
• Έντονη αιμορραγία στην περίοδο
• Συχνοουρία
• Δυσκοιλιότητα

Όταν ένα ινομύωμα βρίσκεται κοντά στην κοιλότητα της μήτρας ή προβάλλει μέσα σε αυτή, το πιο συχνό σύμπτωμα είναι η έντονη αιμορραγία στην περίοδο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αυξημένη αιμορραγία μπορεί να οδηγήσει και σε δευτεροπαθή αναιμία.

Αν το ινομύωμα βρίσκεται στο πρόσθιο τοίχωμα της μήτρας, δηλαδή κοντά στην ουροδόχο κύστη, μπορεί να ασκεί πίεση και να προκαλεί συχνοουρία. Αντίστοιχα, όταν βρίσκεται στο οπίσθιο τοίχωμα και πιέζει το έντερο, μπορεί να προκαλέσει δυσκοιλιότητα.

Ο πυελικός πόνος, είτε χρόνιος είτε οξύς, μπορεί να εμφανιστεί ανεξάρτητα από τη θέση των ινομυωμάτων. Για αυτόν τον λόγο, η αξιολόγηση των συμπτωμάτων πρέπει πάντα να γίνεται σε συνδυασμό με τον γυναικολογικό έλεγχο.

Πώς γίνεται η διάγνωση των ινομυωμάτων

Η διάγνωση των ινομυωμάτων γίνεται με την κλινική γυναικολογική εξέταση και κυρίως με το γυναικολογικό υπερηχογράφημα. Σε πολλές γυναίκες, τα ινομυώματα εντοπίζονται τυχαία στο πλαίσιο του ετήσιου γυναικολογικού ελέγχου.

Κατά την κλινική εξέταση, ένα ινομύωμα μπορεί πολλές φορές να ψηλαφηθεί ως λείος και συμπαγής όγκος, είτε κολπικά είτε κοιλιακά. Αυτό συμβαίνει κυρίως όταν πρόκειται για ευμεγέθη ή πολλαπλά ινομυώματα.

Το διακολπικό ή/και διακοιλιακό υπερηχογράφημα επιτρέπει την ακριβή διάγνωση, ακόμη και σε περιπτώσεις πολλαπλών ή μικρού μεγέθους ινομυωμάτων.

Κατά την εξέταση, είναι σημαντικό να καταγράφονται λεπτομερώς:

• Ο αριθμός των ινομυωμάτων
• Το μέγεθός τους
• Η θέση τους στη μήτρα

Σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθεί επικουρικά και η μαγνητική τομογραφία της πυέλου.

Πότε τα ινομυώματα είναι επικίνδυνα και χρειάζονται θεραπεία

Το γεγονός ότι μια γυναίκα έχει ινομυώματα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι χρειάζεται θεραπεία. Σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά όταν είναι ασυμπτωματικά, η παρακολούθηση είναι αρκετή.

Υπάρχουν, όμως, περιπτώσεις στις οποίες η θεραπεία κρίνεται απαραίτητη. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν τα ινομυώματα προκαλούν συμπτώματα, όταν επηρεάζουν τη γονιμότητα ή όταν υπάρχουν ευρήματα που χρειάζονται πιο προσεκτική αξιολόγηση.

Η θεραπεία μπορεί να χρειαστεί σε περιπτώσεις όπως:

• Ινομυώματα που προκαλούν χρόνιο ή οξύ πόνο, υποδηλώνοντας εκφύλιση
• Ινομυώματα που προκαλούν έντονη αιμορραγία στην περίοδο ή αναιμία
• Υποβλεννογόνια ινομυώματα σε γυναίκες που θέλουν να μείνουν έγκυες ή έχουν ιστορικό αποβολών
• Ινομυώματα που προκαλούν πίεση και συμπτώματα στην ουροδόχο κύστη ή στο έντερο
• Υπερηχογραφικά στοιχεία που υποδεικνύουν πιθανότητα κακοήθειας
• Ινομυώματα με ταχεία αύξηση μεγέθους
• Ινομυώματα με αύξηση μεγέθους μετά την εμμηνόπαυση

Η απόφαση για θεραπεία βασίζεται στο μέγεθος, τον αριθμό και τη θέση των ινομυωμάτων, αλλά και στα συμπτώματα και στις ανάγκες κάθε γυναίκας. Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, η αντιμετώπιση γίνεται με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, όπως η υστεροσκοπική, η λαπαροσκοπική ή η ρομποτική αφαίρεση των ινομυωμάτων.

Επιλογές θεραπείας και αφαίρεσης ινομυωμάτων

Όταν η θεραπεία των ινομυωμάτων είναι απαραίτητη, το επόμενο βήμα είναι να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση. Η επιλογή δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες, καθώς εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά των ινομυωμάτων, τα συμπτώματα και το αν υπάρχει επιθυμία για εγκυμοσύνη.

Οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν:

• Φαρμακευτική αγωγή
• Εμβολισμό
• Καταστροφή των ινομυωμάτων με εστιασμένο υπέρηχο
• Καταστροφή των ινομυωμάτων με ραδιοσυχνότητες
• Χειρουργική αφαίρεση των ινομυωμάτων, δηλαδή μυομεκτομή ή ινομυωματεκτομή
• Αφαίρεση μήτρας ή υστερεκτομή, σε σπάνιες περιπτώσεις

Η θεραπεία πρέπει να εξατομικεύεται και να λαμβάνει υπόψη παράγοντες όπως:

• Το μέγεθος, η θέση και η υπερηχογραφική εικόνα των ινομυωμάτων
• Η ηλικία της γυναίκας
• Οι συνοδές παθήσεις
• Η επιθυμία για εγκυμοσύνη, άμεσα ή στο μέλλον
• Τα συμπτώματα

Για αυτόν τον λόγο, ο γυναικολόγος χρειάζεται να έχει την απαραίτητη εμπειρία και εξειδίκευση, ώστε να μπορεί να προτείνει την πιο κατάλληλη θεραπεία για κάθε ασθενή.

Χειρουργείο για ινομυώματα: Πότε είναι απαραίτητο

Η χειρουργική αφαίρεση των ινομυωμάτων δεν είναι απαραίτητη σε όλες τις περιπτώσεις. Συνήθως προτείνεται όταν τα ινομυώματα προκαλούν σημαντικά συμπτώματα, όταν επηρεάζουν τη γονιμότητα ή όταν υπάρχουν χαρακτηριστικά που χρειάζονται πιο άμεση αντιμετώπιση.

Μπορεί να χρειαστεί χειρουργείο όταν υπάρχουν:

• Συμπτωματικά ινομυώματα σε νέες γυναίκες με επιθυμία εγκυμοσύνης στο άμεσο ή απώτερο μέλλον
• Έντονα συμπτώματα που δεν ελέγχονται με φάρμακα
• Πίεση σε γειτονικά όργανα
• Υποβλεννογόνια ινομυώματα σε γυναίκες με ιστορικό αποβολών ή σε γυναίκες με έντονη αιμορραγία στην περίοδο
• Ευμεγέθη ινομυώματα με ταχεία αύξηση μεγέθους
• Ινομυώματα με ύποπτα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά όπου δεν μπορεί να αποκλειστεί κακοήθεια
• Ινομυώματα με αύξηση μεγέθους μετά την εμμηνόπαυση

Η χειρουργική αφαίρεση των ινομυωμάτων γίνεται, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, ελάχιστα επεμβατικά. Ανάλογα με τη θέση, τον αριθμό και το μέγεθός τους, μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε με υστεροσκοπική είτε με λαπαροσκοπική/ρομποτική αφαίρεση.

Σε σχέση με την ανοικτή χειρουργική, η λαπαροσκοπική/ρομποτική προσέγγιση προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα για την ασθενή, όπως:

• Λιγότερος πόνος
• Ταχύτερη ανάρρωση
• Μικρότερη απώλεια αίματος
• Καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα
• Μειωμένη διάρκεια νοσηλείας
• Χαμηλότερα ποσοστά επιπλοκών και λοιμώξεων

Ινομυώματα και εγκυμοσύνη

Τα ινομυώματα μπορούν να επηρεάσουν τη γονιμότητα, κυρίως ανάλογα με τη θέση και το μέγεθός τους. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα υποβλεννογόνια ινομυώματα και εκείνα που βρίσκονται κοντά στα σαλπιγγικά στόμια.

Τα υποβλεννογόνια ινομυώματα σχετίζονται επίσης με αυξημένο κίνδυνο αποβολών στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ινομυώματα μπορεί να επηρεάσουν και την εξέλιξη της εγκυμοσύνης. Μπορεί να αυξηθούν απότομα σε μέγεθος υπό την επίδραση των ορμονών και να υποστούν εκφύλιση, προκαλώντας έντονο πόνο.

Πιο σπάνια, τα ευμεγέθη ή τραχηλικά ινομυώματα μπορεί να αποφράσσουν τη δίοδο του εμβρύου προς τον κόλπο και να οδηγήσουν τη γυναίκα σε καισαρική τομή.

Η αντιμετώπιση σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να εξατομικεύεται και να αποφασίζεται μετά από συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό.

Ζώντας με ινομυώματα- Τι μπορείτε να κάνετε

Τα περισσότερα ινομυώματα είναι καλοήθη και παραμένουν ασυμπτωματικά. Επομένως, η ύπαρξή τους δεν πρέπει να προκαλεί πανικό.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο τακτικός γυναικολογικός έλεγχος με υπέρηχο κάθε 6–12 μήνες είναι αρκετός και δεν χρειάζεται περαιτέρω θεραπεία.

Παράλληλα, υπάρχουν ορισμένες απλές πρακτικές που μπορούν να βοηθήσουν στην καθημερινότητα:

• Παρακολούθηση ποσότητας αίματος σε κάθε περίοδο και σύγκριση με τους προηγούμενους κύκλους
• Αντιμετώπιση πόνου με αναλγητικά (π.χ. ΜΣΑΦ), θερμότητα στην κοιλιά
• Διατροφή πλούσια σε σίδηρο
• Ήπια άσκηση όπως γιόγκα/pilates

Προγραμματίστε υπερηχογραφικό έλεγχο στη Θεσσαλονίκη

Εάν έχετε συμπτώματα ή γνωστό ινομύωμα, είναι σημαντικό να προγραμματίσετε έναν υπερηχογραφικό έλεγχο σε μια εξειδικευμένη γυναικολογική κλινική.

Ο έλεγχος βοηθά στην ακριβή αξιολόγηση της θέσης, του μεγέθους και της εικόνας του ινομυώματος, ώστε ο γυναικολόγος να αποφασίσει αν χρειάζεται απλή παρακολούθηση ή κάποια μορφή θεραπείας.

Κάθε γυναίκα έχει δικαίωμα δεύτερης γνώμης, ανεξαρτήτως πάθησης. Μια δεύτερη γνώμη μπορεί να βοηθήσει στη λήψη μιας πιο σίγουρης και ενημερωμένης απόφασης για την υγεία της.