Καρκίνος Αιδοίου: Συμπτώματα, Διάγνωση και Σύγχρονη Αντιμετώπιση

Ο καρκίνος του αιδοίου είναι μια μορφή κακοήθειας που αναπτύσσεται στο έξω γεννητικό σύστημα της γυναίκας, δηλαδή στα μικρά και μεγάλα χείλη του αιδοίου, στην κλειτορίδα και σπανιότερα στο περίνεο.

Είναι πιο σπάνια μορφή καρκίνου σε σχέση με τον καρκίνο του ενδομητρίου και των ωοθηκών αλλά παρουσιάζει αυξητική τάση ιδιαίτερα σε νεαρότερες ηλικίες, λόγω της λοίμωξης με HPV. Συνήθως αναπτύσσεται αργά ξεκινώντας από προκαρκινικές αλλοιώσεις (VIN).

Τι είναι οι προκαρκινικές αλλοιώσεις (VIN) και γιατί χρειάζονται παρακολούθηση

Η αιδοιική ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία (VIN) είναι μια προκαρκινική κατάσταση στην περιοχή του αιδοίου.

Είναι ουσιαστικά αλλοιώσεις κυττάρων, οι οποίες ακόμη όμως δεν έχουν εξελιχθεί σε διηθητικό καρκίνο.

Υπάρχουν δύο μορφές VIN:

1. Usual VIN (u-VIN): Η συχνότερη, u-VIN, σχετίζεται με τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) και εμφανίζεται κατά κανόνα σε νεαρότερες ηλικίες.
2. Differentiated VIN (d-VIN): Η d-VIN σχετίζεται με χρόνιες δερματοπάθειες του αιδοίου όπως το σκληρυντικό λειχήνα και εμφανίζεται συνήθως σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις αν τα συμπτώματα παραμεληθούν ή δεν εντοπιστούν έγκαιρα, μπορούν να εξελιχθούν σε διηθητικό καρκίνο.

Ποιοι τύποι καρκίνου μπορεί να εμφανιστούν στο αιδοίο

Ο συχνότερος τύπος καρκίνου του αιδοίου είναι το πλακώδες καρκίνωμα, το οποίο εμφανίζεται στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων.

Στην πραγματικότητα πρόκειται για τις προκαρκινικές αλλοιώσεις του αιδοίου, η uVIN και η dVIN, οι οποίες αν δεν αντιμετωπιστούν τότε εμφανίζεται το πλακώδες καρκίνωμα.

Πιο σπάνιοι τύποι καρκίνου του αιδοίου είναι το μελάνωμα, το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα, το αδενοκαρκίνωμα και το σάρκωμα.

Ποια συμπτώματα στο αιδοίο πρέπει να σας κινητοποιήσουν

Πολλές γυναίκες δεν εμφανίζουν συμπτώματα στα αρχικά στάδιο του καρκίνου του αιδοίου, για αυτό τονίζουμε τη σημασία του προληπτικού γυναικολογικού ελέγχου.

Σε άλλες περιπτώσεις όμως τα συμπτώματα που μαρτυρούν καρκίνο του αιδοίου είναι:

• Επίμονος κνησμός
• εμφάνιση ογκιδίου ή σκληρύνσεων
• ανοιχτές πληγές
• ιδιαίτερα αυτές που δεν επουλώνονται
• αλλαγές στο χρώμα ή στην υφή του δέρματος
• ασυνήθιστη αιμορραγία
• τοπικός πόνος είναι συμπτώματα που απαιτούν γυναικολογική εκτίμηση

Πότε ένα ογκίδιο, μια πληγή ή ο επίμονος κνησμός χρειάζονται άμεσο έλεγχο

Τις περισσότερες φορές ο κνησμός ή η πληγή στο αιδοίο αποδίδονται σε καλοήθεις παθήσεις.

Όμως ένα σύμπτωμα που επιμένει, επανέρχεται, χειροτερεύει με την πάροδο του χρόνου ή συνοδεύεται από ορατή αλλοίωση δεν πρέπει να αγνοείται.

Η έγκαιρη γυναικολογική αξιολόγηση είναι σημαντική, διότι οι βλάβες του αιδοίου μπορεί να μοιάζουν με απλό ερεθισμό ή δερματική πάθηση, αλλά να χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του αιδοίου

Οι παράγοτες που αυξάνουν τον κίνδυνο μια γυναίκα να νοσήσει από καρκίνο του αιδοίου είναι διαφορετικοί και συχνά σχετίζονται με τον τύπο της προκαρκινικής αλλοίωσης.

Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου είναι η χρόνια λοίμωξη από τύπους υψηλού κινδύνου του ιού HPV. Η λοίμωξη αυτή μπορεί αρχικά να οδηγήσει στην εμφάνιση προκαρκινικών αλλοιώσεων, όπως η uVIN, οι οποίες, εάν δεν αντιμετωπιστούν, ενδέχεται να εξελιχθούν σε διηθητικό καρκίνο.

Παράλληλα, χρόνιες παθήσεις του δέρματος του αιδοίου, όπως ο σκληρυντικός λειχήνας, αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της προκαρκινικής αλλοίωσης dVIN και καρκίνου, κυρίως σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας.

Η μέση ηλικία διάγνωσης είναι περίπου τα 68 έτη, ωστόσο τα τελευταία χρόνια καταγράφονται περισσότερα περιστατικά και σε νεότερες γυναίκες, κυρίως λόγω της λοίμωξης από HPV.

Τέλος, το κάπνισμα, η λοίμωξη από HIV και η εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος αποτελούν επίσης επιβαρυντικούς παράγοντες.

Ο ρόλος του HPV, του σκληρυντικού λειχήνα και του εμβολιασμού

Προκαρκινικές αλλοιώσεις λόγω HPV στο αιδοίο μπορούν να εξελιχθούν με την πάροδο του χρόνου σε καρκίνο.

Ο εμβολιασμός κατά του HPV συμβάλλει σημαντικά στη μείωση του κινδύνου HPV-σχετιζόμενων βλαβών και καρκίνου.

Ο εμβολιασμός πρέπει ιδανικά να πραγματοποιείται σε μικρή ηλικία, πριν την έναρξη σεξουαλικών επαφών για τη βέλτιστη προστασία, χωρίς όμως να αποκλείεται το όφελος και σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Χρόνιες δερματοπάθειες όπως ο σκληρυντικός λειχήνας και χρόνιες φλεγμονές χρειάζονται επίσης θεραπεία με κορτικοστεροειδή και στενή παρακολούθηση, καθώς αθεράπευτες προκαρκινικές αλλοιώσεις (dVIN) μπορεί να εξελιχθούν έως και σε 40-50% των περιπτώσεων σε διηθητικό καρκίνο.

Πώς γίνεται η διάγνωση του καρκίνου του αιδοίου και ο ρόλος της βιοψίας

Η διάγνωση του καρκίνου του αιδοίου ξεκινά με τη λήψη ιστορικού και στη συνέχεια με την κλινική γυναικολογική εξέταση.

Η κολποσκόπηση-αιδοιοσκόπηση αποτελεί απαραίτητο μέρος της διαγνωστικής διαδικασίας καθώς βοηθά στον έλεγχο της περιοχής και στον εντοπισμό προκαρκινικών αλλοιώσεων και πολλές φορές είναι απαραίτητη.

Σε περίπτωση που από την κλινική εξέταση ή την αιδοιοσκόπηση προκύψει έστω και μικρή υποψία προκαρκινικής αλλοίωσης ή καρκίνου, είναι απαραίτητη η λήψη βιοψίας. Η βιοψία πραγματοποιείται στην περιοχή που θεωρείται περισσότερο ύποπτη και επιβεβαιώνει τη διάγνωση.

Ταυτόχρονα η βιοψία, παρέχει σημαντικές πληροφορίες για τον σχεδιασμό της θεραπείας, όπως τον ιστολογικό τύπο του όγκου και το βάθος στο οποίο έχει επεκταθεί στους ιστούς.

Τι δείχνει η σταδιοποίηση και πότε χρειάζονται επιπλέον εξετάσεις

Μετά την επιβεβαίωση της διάγνωσης μέσω βιοψίας, μπορεί να πραγματοποιηθεί υπερηχογράφημα βουβωνικών λεμφαδένων, ώστε να γίνει έλεγχος πρόσληψης από την νόσο.

Ανάλογα με το στάδιο της νόσου ο γιατρός μπορεί να προβεί σε επιπλέον απεικονιστικές εξετάσεις όπως η μαγνητική τομογραφία (MRI), αξονική τομογραφία (CT) ή PET-CT.

Τα στάδια του καρκίνου του αιδοίου είναι τέσσερα και εξαρτώνται από:

1. Το μέγεθος του όγκου
2. Τη πιθανή επέκτασή του σε γειτονικά όργανα
3. Τη συμμετοχή των λεμφαδένων
4. Τη παρουσία απομακρυσμένων μεταστάσεων

Με βάση το στάδιο της νόσου καθορίζεται και το κατάλληλο θεραπευτικό πλάνο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καρκίνος του αιδοίου διαγιγνώσκεται στο στάδιο Ι, όταν ο όγκος παραμένει περιορισμένος στο αιδοίο.

Πώς σχεδιάζεται η θεραπεία ανάλογα με το στάδιο και τον τύπο του όγκου

Η θεραπεία του καρκίνου του αιδοίου δεν είναι η ίδια για όλες τις ασθενείς.

Βασική μέθοδος αντιμετώπισης του καρκίνου του αιδοίου είναι το χειρουργείο όπου αφαιρείται ο όγκος ενώ παράλληλα ο γυναικολόγος φροντίζει για το καλύτερο δυνατό αισθητικό αποτέλεσμα.

Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί η ασθενής να υποβληθεί σε ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή συνδυασμό αυτών. Η θεραπευτική προσέγγιση είναι εξατομικευμένη και πρέπει να σχεδιάζεται από εξειδικευμένη ογκολογική ομάδα με εμπειρία στην αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών.

Χειρουργική αντιμετώπιση και έλεγχος λεμφαδένων

Βασικός στόχος της χειρουργικής λύσης είναι η πλήρης αφαίρεση της νόσου με επαρκή και ασφαλή όρια. Για αυτό στα αρχικά στάδια του καρκίνου του αιδοίου και ανάλογα με το μέγεθος και την εντόπιση του όγκου, η θεραπεία είναι κατά κύριο λόγο χειρουργική και μπορεί να περιλαμβάνει ευρεία τοπική εκτομή της βλάβης, μερική ή ολική αιδοιεκτομή.

Σε επιλεγμένες ασθενείς μπορεί να πραγματοποιηθεί βιοψία του φρουρού λεμφαδένα, προκειμένου να διερευνηθεί πιθανή διασπορά της νόσου στους λεμφαδένες. Σε ακόμη πιο προχωρημένα στάδια ενδέχεται να απαιτηθεί αφαίρεση των μηροβουβωνικών λεμφαδένων.

Η έκταση της επέμβασης καθορίζεται εξατομικευμένα, με στόχο τόσο την ογκολογικά ασφαλή αφαίρεση του όγκου όσο και τη μέγιστη δυνατή διατήρηση των υγιών ιστών και της ανατομίας της περιοχής, συμβάλλοντας σε καλύτερο λειτουργικό και αισθητικό αποτέλεσμα και στη διατήρηση της ποιότητας ζωής.

Πότε χρησιμοποιούνται ακτινοθεραπεία ή χημειοθεραπεία

Όταν ο καρκίνος του αιδοίου βρίσκεται σε πιο προχωρημένα στάδια, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει και ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή συνδυασμό αυτών.

Οι θεραπείες αυτές μπορεί να χορηγηθούν πριν το χειρουργείο, μετά από αυτό ή ως κύρια θεραπεία αν η χειρουργική αντιμετώπιση δεν είναι εφικτή.

Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα και εξαρτάται από το στάδιο, τον ιστολογικό τύπο του όγκου, την έκταση της νόσου, τους λεμφαδένες και τη γενική υγεία της ασθενούς.

Πρόληψη και αυτοέλεγχος για έγκαιρη αναγνώριση αλλαγών

Ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια της πρόληψης αποτελεί ο εμβολιασμός κατά του HPV, που συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης HPV-σχετιζόμενων βλαβών ή καρκίνου.

Συμπληρωματικά, κατά την ενηλικίωση της γυναίκας και την έναρξη της σεξουαλικής ζωής, ο τακτικός γυναικολογικός έλεγχος σε συνδυασμό με τον αυτοέλεγχο της περιοχής, συμβάλλει στην έγκαιρη αναγνώριση πιθανών αλλαγών. Η πρώιμη διάγνωση μπορεί να εξασφαλίσει καλύτερα αποτελέσματα.

Εξειδικευμένη αντιμετώπιση από τον γυναικολόγο-ογκολόγο Δρ. Δημήτρη Ανδρίκο

Η αντιμετώπιση του καρκίνου του αιδοίου από εξειδικευμένο γυναικολόγο-ογκολόγο με εμπειρία σε ανάλογα περιστατικά οδηγεί σε καλύτερη πρόγνωση και καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.

Ο Δρ. Δημήτρης Ανδρίκος έχει πραγματοποιήσει στοχευμένη μετεκπαίδευση στη γυναικολογική ογκολογία και παρέχει εξειδικευμένη ογκολογική αξιολόγηση, με υπεύθυνη και εξατομικευμένη προσέγγιση.

Παράλληλα, προσφέρει τεκμηριωμένη δεύτερη ιατρική γνώμη σε γυναίκες που έχουν ήδη λάβει διάγνωση καρκίνου ή προκαρκινικής βλάβης, ώστε να ενημερωθούν αναλυτικά και να συζητήσουν τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές.