Καρκίνος Τραχήλου Μήτρας

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ένας από τους ελάχιστους καρκίνους που οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά σε έναν λοιμογόνο παράγοντα, τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV).

Ο εμβολιασμός κατά του HPV και ο τακτικός γυναικολογικός έλεγχος συμβάλλουν ουσιαστικά στην πρόληψη και στην έγκαιρη διάγνωση της πάθησης. Χάρη σε αυτές τις παρεμβάσεις, η συχνότητα εμφάνισης του καρκίνου του τραχήλου ολοένα και μειώνεται στις ανεπτυγμένες χώρες.

Αντίθετα, στις αναπτυσσόμενες χώρες που η πρόσβαση στον εμβολιασμό και στην πρόληψη είναι περιορισμένη, η νόσος συγκαταλέγεται ακόμη και σήμερα στους συχνότερους τύπους καρκίνου με υψηλή θνησιμότητα.

Τι είναι ο τράχηλος της μήτρας

Ο τράχηλος είναι το κατώτερο και στενότερο τμήμα της μήτρας που τη συνδέει με τον κόλπο.

Ο εξωτράχηλος είναι το τμήμα που φαίνεται κατά τη γυναικολογική εξέταση, ενώ ο ενδοτράχηλος βρίσκεται στο εσωτερικό του τραχηλικού σωλήνα και οδηγεί προς την κοιλότητα της μήτρας.

Ανάμεσα στον ενδοτράχηλο και στον εξωτράχηλο υπάρχει η ζώνη μετάπτωσης, όπου συναντώνται τα επιθήλια του ενδο- και εξωτραχήλου.

Πρόκειται για την περιοχή στην οποία αναπτύσσονται οι περισσότερες προκαρκινικές αλλοιώσεις που σχετίζονται με τον HPV. Οι περιοχές αυτές ελέγχονται στο πλαίσιο του προληπτικού γυναικολογικού ελέγχου.

Πως σχετίζεται ο καρκίνος τραχήλου μήτρας με τον ιό HPV

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ένας κακοήθης όγκος που εμφανίζεται στον τράχηλο, δηλαδή στο κατώτερο τμήμα της μήτρας.

Σχεδόν όλες οι περιπτώσεις συνδέονται με επίμονη λοίμωξη από τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV). Ωστόσο, η μόλυνση από HPV δεν σημαίνει ότι μια γυναίκα θα εμφανίσει οπωσδήποτε καρκίνο. Τις περισσότερες φορές, ο οργανισμός απομακρύνει τον ιό μόνος του, χωρίς να προκληθούν συμπτώματα ή αλλοιώσεις.

Υπάρχουν περίπου 200 τύποι HPV, από τους οποίους 14 θεωρούνται υψηλού κινδύνου. Οι τύποι 16 και 18 είναι οι πιο επικίνδυνοι και ευθύνονται για περίπου το 70% των περιστατικών καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Όταν η λοίμωξη από έναν τύπο HPV υψηλού κινδύνου παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να προκαλέσει προκαρκινικές αλλοιώσεις στον τράχηλο. Αν αυτές δεν εντοπιστούν και δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, υπάρχει πιθανότητα να εξελιχθούν σε καρκίνο.

Παράγοντες κινδύνου για καρκίνο τραχήλου μήτρας

Ο κυριότερος παράγοντας κινδύνου είναι η επίμονη λοίμωξη με στέλεχος HPV υψηλού κινδύνου. Ωστόσο μόνο ένα μικρό ποσοστό γυναικών θα αναπτύξουν προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνο, γεγονός που δείχνει ότι συμβάλλουν και άλλοι παράγοντες όπως:

• ανοσοκαταστολή καθώς μπορεί να ευνοήσει την επίμονη λοίμωξη
• παρατεταμένη χρήση αντισυλληπτικών για περισσότερο από 5 έτη
• έναρξη σεξουαλικών επαφών σε νεαρή ηλικία και οι πολλαπλοί σεξουαλικοί σύντροφοι
• κάπνισμα

Είναι επίσης σημαντικό να τονιστεί ότι 20% περίπου των περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας θα διαγνωσθούν μετά τα 65 έτη, γεγονός που υπογραμμίζει ότι ο προληπτικός έλεγχος δεν πρέπει να παραμελείται.

Συμπτώματα που χρειάζονται άμεση αξιολόγηση

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας συχνά είναι ασυμπτωματικός στα αρχικά στάδια. Τα συχνότερα συμπτώματα που προκαλεί είναι:

• Ανώμαλη κολπική αιμορραγία
• Αιμορραγία μετά τη σεξουαλική επαφή
• Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή
• Δύσοσμες κολπικές εκκρίσεις
• Επίμονος πυελικός πόνος

Οποιοδήποτε από αυτά τα συμπτώματα ή συνδυασμός αυτών, ακόμη και αν έχουν εμφανιστεί λίγες φορές, θα πρέπει να οδηγούν σε αξιολόγηση από γυναικολόγο.

Πρόληψη με εμβολιασμό κατά του HPV και τακτικός έλεγχος

Ο εμβολιασμός κατά του HPV σε κορίτσια και αγόρια πριν την έναρξη των σεξουαλικών επαφών αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο πρόληψης και μειώνει δραματικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του τραχήλου. Πλέον διατίθεται το εμβόλιο Gardasil που καλύπτει 9 στελέχη του ιού με τα αποτελέσματα των εθνικών προγραμμάτων εμβολιασμού να είναι εντυπωσιακά.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Αυστραλία, όπου ο συστηματικός εμβολιασμός σε αγόρια και κορίτσια έχει οδηγήσει σε θεαματική μείωση των λοιμώξεων από HPV, κονδυλωμάτων, προκαρκινικών αλλοιώσεων και περιστατικών καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Παρά τον εμβολιασμό, ο τακτικός γυναικολογικός έλεγχος με Τεστ ΠΑΠ και, όπου ενδείκνυται, HPV Τεστ είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικός. Ο έλεγχος βοηθά στον εντοπισμό προκαρκινικών αλλοιώσεων και στη θεραπεία τους, πριν αυτές εξελιχθούν σε καρκίνο.

Ο προληπτικός έλεγχος είναι απαραίτητος, διότι το εμβόλιο δεν καλύπτει όλα τα ογκογόνα στελέχη του ιού και πολλές γυναίκες δεν έχουν εμβολιαστεί.

Τεστ ΠΑΠ και HPV DNA Τεστ : Ποια είναι η διαφορά

Το Τεστ ΠΑΠ είναι μια κυτταρολογική εξέταση που ελέγχει κύτταρα του τραχήλου για αλλοιώσεις, ενώ το HPV DNA Τεστ ανιχνεύει την παρουσία του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων. Το Τεστ ΠΑΠ συνίσταται ετησίως ενώ το  HPV DNA Τεστ συνίσταται συνήθως από την ηλικία των 30 ανά τακτά χρονικά διαστήματα 3-5 ετών.

Η παρουσία των επικίνδυνων τύπων ιού HPV δεν σημαίνει απαραίτητα ασθένεια ή καρκίνο, αλλά ότι υπάρχει αυξημένο ρίσκο να υπάρξουν στο μέλλον αλλοιώσεις στα κύτταρα και η ασθενής χρειάζεται στενότερη παρακολούθηση ή κολποσκόπηση αναλόγως της ηλικίας και των λοιπών ευρημάτων.

Πώς γίνεται η διάγνωση: κολποσκόπηση και βιοψία

Πολλές φορές η διάγνωση τίθεται κλινικά με την επισκόπηση και επιβεβαιώνεται πάντα με τη λήψη βιοψίας. Κλινικά πολλές φορές μπορεί να αξιολογηθεί και το στάδιο του όγκου, καθώς διασπορά του όγκου στα παραμήτρια μπορεί να ψηλαφηθεί.

Αν μακροσκοπικά ο τράχηλος είναι φυσιολογικός αλλά το ΠΑΠ Τεστ είναι παθολογικό, πραγματοποιείται κολποσκόπηση με στοχευμένη λήψη βιοψίας.

Αφού η διάγνωση επιβεβαιωθεί ακολουθούν απεικονιστικές εξετάσεις όπως Μαγνητική, Αξονική Τομογραφία ή PET-Scan προκειμένου να αξιολογηθεί περαιτέρω το στάδιο του όγκου και τυχόν διασπορά του.

Στάδια καρκίνου τραχήλου μήτρας και τι σημαίνουν

Όπως κάθε κακοήθεια, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας σταδιοποείται σε 4 στάδια, με διαφορετική θεραπεία και πρόγνωση σε κάθε στάδιο.

1. Στάδιο 1: ο καρκίνος εντοπίζεται στον τράχηλο της μήτρας
2. Στάδιο 2: ο καρκίνος επεκτείνεται στον κόλπο ή στα παραμήτρια. Τις περισσότερες φορές στο στάδιο 1 και 2 η θεραπεία είναι χειρουργική. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις που ακολουθούν προτιμάται η συνδυασμένη ακτινο/χημειοθεραπεία.
3. Στάδιο 3: έχει επεκταθεί περαιτέρω στην πύελο ή/και στους λεμφαδένες
4. Στάδιο 4: ο καρκίνος έχει επεκταθεί στην ουροδόχο κύστη/έντερο ή σε απομακρυσμένες περιοχές.

Θεραπευτικές επιλογές ανάλογα με το στάδιο του καρκίνου

Στόχος είναι να θεραπεύονται οι προκαρκινικές αλλοιώσεις, οι οποίες διαγιγνώσκονται με τον τακτικό προληπτικό έλεγχο. Οι αλλοιώσεις αυτές μπορούν να αντιμετωπιστούν με μικρές χειρουργικές επεμβάσεις όπως LEEP ή κωνοειδή εκτομή στον τράχηλο.

1. Στάδιο 1 και 2: Σε αρχικά στάδια καρκίνου όπως στάδιο 1 και κάποιες περιπτώσεις σταδίου 2 επιλέγονται χειρουργικές θεραπείες, από απλή υστερεκτομή μέχρι ριζική υστερεκτομή αναλόγως του περιστατικού.
2. Στάδιο 3 και 4: Σε προχωρημένα στάδια, η συνδυασμένη χημείο-ακτινοθεραπεία προσφέρει τα καλύτερα αποτελέσματα, ενώ και η ανοσοθεραπεία έχει ενταχθεί στη θεραπευτική αντιμετώπιση συγκεκριμένων ομάδων ασθενών.

Η χειρουργική θεραπεία πραγματοποιούνταν ελάχιστα επεμβατικά, λαπαροσκοπικά ή ρομποτικά για πολλά χρόνια.

Ωστόσο, μετά τα αποτελέσματα της LACC Trial οι κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν την ανοιχτή προσπέλαση, καθώς στη μελέτη αυτή διαπιστώθηκε ότι οι γυναίκες που χειρουργήθηκαν ανοιχτά είχαν καλύτερη πρόγνωση σε σχέση με αυτές που χειρουργήθηκαν λαπαροσκοπικά.

Ζωή μετά τη θεραπεία και παρακολούθηση

Μετά τη θεραπεία του τραχήλου, η ασθενής και η οικογένεια της χρειάζονται οργανωμένη βοήθεια και ψυχολογική υποστήριξη, καθώς πολλές από τις γυναίκες λαμβάνουν τη διάγνωση σε νεαρή ηλικία. Η θεραπεία μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα και τη σεξουαλική ζωή της γυναίκας, για αυτό τα θέματα αυτά θα πρέπει να συζητούνται εκτενώς με το γιατρό πριν και μετά τη θεραπεία.

Η ιατρική παρακολούθηση περιλαμβάνει τακτικές επισκέψεις στο γυναικολόγο-ογκολόγο με λήψη ιστορικού και κλινική εξέταση, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τυχόν παρενέργειες της θεραπείας ή να διαγνωσθεί έγκαιρα υποτροπή. Απεικονιστικές εξετάσεις πραγματοποιούνται μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Εξειδικευμένη αξιολόγηση για καρκίνο τραχήλου μήτρας

Η αντιμετώπιση γυναικολογικών κακοηθειών από γιατρό με εξειδίκευση στη γυναικολογική ογκολογία μπορεί να συμβάλλει σε καλύτερο σχεδιασμό θεραπείας, μείωση επιπλοκών και καλύτερη πρόγνωση. Ο Δρ. Δημήτριος Ανδρίκος είναι εξειδικευμένος γυναικολόγος-ογκολόγος με εμπειρία στη διάγνωση και αντιμετώπιση γυναικολογικών καρκίνων.

Η Andrikos Clinic προσφέρει εξειδικευμένη ογκολογική αξιολόγηση με εξατομικευμένη προσέγγιση. Παράλληλα, προσφέρεται υπεύθυνη και τεκμηριωμένη δεύτερη γνώμη σε γυναίκες που έχουν ήδη λάβει διάγνωση καρκίνου ή προκαρκινικής βλάβης και επιθυμούν να συζητήσουν τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές.