Ακράτεια Ούρων σε Γυναίκα: Αίτια και Αντιμετώπιση

Η ακράτεια ούρων στις γυναίκες είναι μία πολύ συχνή πάθηση που μπορεί να εμφανιστεί σε όλες τις ηλικίες, συχνότερα όμως μετά την εμμηνόπαυση.

Υπολογίζεται ότι περίπου 25-45% των γυναικών θα εμφανίσουν κάποια μορφή ακράτειας στη ζωή τους, ενώ 10-20% εμφανίζουν συμπτώματα που επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής τους.

Η ακράτεια ούρων μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ψυχολογική κατάσταση και τη σεξουαλική ζωή της γυναίκας και δεν πρέπει να θεωρείται μια φυσιολογική συνέπεια της γήρανσης, αλλά να αντιμετωπίζεται.

Η ακράτεια ούρων είναι η ακούσια απώλεια ούρων και διαχωρίζεται σε 3 κύριες μορφές:

• Ακράτεια από προσπάθεια
• Επιτακτική ακράτεια
• Μικτή ακράτεια

Η ακράτεια εμφανίζεται με διαφορετική ένταση και συχνότητα σε κάθε γυναίκα και πολλές φορές επηρεάζει την καθημερινότητα, την κοινωνική ζωή, τη σωματική δραστηριότητα και την ψυχολογία της ασθενούς.

Ακόμη και μια μικρή διαρροή δεν πρέπει να θεωρηθεί φυσιολογική και χρειάζεται αξιολόγηση από εξειδικευμένο ουρογυναικολόγο.

Ο Δρ. Δημήτρης Ανδρίκος, γυναικολόγος στη Θεσσαλονίκη, διαθέτει σημαντική εμπειρία στην αξιολόγηση και αντιμετώπιση περιστατικών γυναικείας ακράτειας ούρων. Κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής του πορείας στη Γερμανία, διετέλεσε υπεύθυνος του Τμήματος Ουρογυναικολογίας στο Bethesda Hospital Duisburg, αποκτώντας κλινική εμπειρία στη διάγνωση και θεραπεία ουρογυναικολογικών παθήσεων.

Πώς εκδηλώνεται η ακράτεια στην καθημερινότητα

Η συχνότερη μορφή είναι η ακράτεια από προσπάθεια, η οποία εκδηλώνεται κατά τη σωματική δραστηριότητα ή σε καταστάσεις όπως βήχας, φτέρνισμα, γέλιο ή σωματική άσκηση.

Σε περιπτώσεις υπερδραστήριας κύστης εκδηλώνεται ξαφνικά έντονη επιθυμία για ούρηση που πολλές φορές δεν μπορεί να ανασταλεί, με αποτέλεσμα να υπάρχει επιτακτική ακράτεια. Η επιτακτική ακράτεια πολλές φορές συνυπάρχει με συχνουρία και νυκτουρία. Τα συμπτώματα αυτά πολλές φορές οδηγούν σε:

• περιορισμό της πρόσληψης υγρών
• περιορισμό της κοινωνικής ζωής
• χρήση σερβιετών σε καθημερινή βάση

Οι βασικοί τύποι της ακράτειας ούρων

• Η ακράτεια από προσπάθεια είναι ο συχνότερος τύπος ακράτειας. Οι μηχανισμοί που στηρίζουν την ουρήθρα και ο ουρηθρικός σφιγκτήρας φυσιολογικά μπορούν να αντισταθούν στην αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης. Όταν οι μηχανισμοί αυτοί δεν λειτουργούν επαρκώς, η αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης υπερνικά την αντίσταση της ουρήθρας με αποτέλεσμα να εμφανίζεται ακούσια διαρροή ούρων σε καθημερινές καταστάσεις, όπως ο βήχας, το φτέρνισμα, η άρση βάρους ή η σωματική άσκηση.
• Η επιτακτικού τύπου ακράτεια χαρακτηρίζεται από αιφνίδια και έντονη ανάγκη για ούρηση που δεν μπορεί να ανασταλεί, με αποτέλεσμα να υπάρξει διαρροή ούρων πριν η γυναίκα φτάσει στην τουαλέτα.
• Η μικτού τύπου ακράτεια συνδυάζει χαρακτηριστικά και από τις δύο μορφές ακράτειας με συνήθως μία να είναι η κυρίαρχη. Αυτός ο τύπος ακράτειας εμφανίζεται συχνά σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Γιατί εμφανίζεται ακράτεια ούρων στις γυναίκες

Η ακράτεια ούρων μπορεί να εμφανιστεί για πολλούς λόγους, ανάλογα την ηλικία της γυναίκας. Οι βασικότεροι λόγοι είναι:

Εγκυμοσύνη: Η εγκυμοσύνη και ο κολπικός τοκετός, μπορούν να επηρεάσουν την ανατομία και μπορούν να αποδυναμώσουν τους μύες και τους συνδέσμους του πυελικού εδάφους.

Εμμηνόπαυση: Μετά την εμμηνόπαυση οι ορμονικές αλλαγές και κυρίως η έλλειψη οιστρογόνων προκαλούν λέπτυνση του κολπικού τοιχώματος, μειωμένη αιμάτωση και ελάττωση της υποστήριξης της ουρήθρας.

Άλλοι λόγοι:  Παχυσαρκία, ηλικία, χρόνιος βήχας, δυσκοιλιότητα, νευρολογικές παθήσεις και υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις είναι επίσης παράγοντες που επηρεάζουν την ακράτεια.

Πώς γίνεται η πρώτη αξιολόγηση και η διάγνωση της ακράτειας;

Η διάγνωση ξεκινά με τη λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού και συνεχίζεται με την κλινική εξέταση και το υπερηχογράφημα.

Η αξιολόγηση περιλαμβάνει κάποιες ερωτήσεις σχετικά με τα συμπτώματα της ασθενούς. Πιο συγκεκριμένα:

• Πότε ξεκινήσατε να παρατηρείτε τα πρώτα συμπτώματα ακράτειας και πώς έχουν εξελιχθεί μέχρι σήμερα;
• Πόσο συχνά παρουσιάζεται απώλεια ούρων;
• Πότε εμφανίζεται συνήθως η απώλεια ούρων; Συμβαίνει μέσα στην ημέρα, το πρωί ή και κατά τη διάρκεια της νύχτας;
• Έχετε έντονη και ξαφνική ανάγκη για ούρηση που δυσκολεύεστε να συγκρατήσετε;
• Πόσους τοκετούς έχετε κάνει και με ποιον τρόπο έγιναν;
• Έχετε μπει στην εμμηνόπαυση ή βρίσκεστε στην περίοδο πριν από την εμμηνόπαυση;
• Υπάρχουν άλλες παθήσεις ή προβλήματα υγείας που θα πρέπει να γνωρίζουμε;
• Λαμβάνετε κάποια φαρμακευτική αγωγή ή συμπληρώματα σε τακτική βάση;

Η συμπλήρωση ενός ημερολογίου ούρησης και ο ουροδυναμικός έλεγχος είναι πληροφορίες που μπορούν να προσφέρουν σε σωστή διάγνωση ασθενών.

Η διάγνωση γίνεται στο γυναικολογικό ιατρείο με ανώδυνο τρόπο, αρκεί να υπάρχει αξιολόγηση και καθοδήγηση από εξειδικευμένο γυναικολόγο. Με βάση τα αποτελέσματα από τον έλεγχο θα διαμορφωθεί ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο.

Πώς αντιμετωπίζεται η ακράτεια ούρων χωρίς χειρουργείο

Η ακράτεια αντιμετωπίζεται αρχικά με συντηρητικές μεθόδους, όπως:

• Οι ασκήσεις πυελικού εδάφους/ασκήσεις Kegel, ιδανικά με την καθοδήγηση εξειδικευμένου φυσικοθεραπευτή, ενδυναμώνουν τους μύες της περιοχής.
• Στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, η τοπική κολπική θεραπεία με οιστρογόνα μπορεί να βελτιώσει την αιμάτωση και την ελαστικότητα των ιστών της ουρήθρας και συμβάλλει στη μείωση των συμπτωμάτων.
• Η απώλεια βάρους, αποφυγή άρσης μεγάλων βαρών, η διακοπή του καπνίσματος και η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας βοηθούν επίσης σημαντικά μειώνοντας την περαιτέρω επιβάρυνση του πυελικού εδάφους.
• Στην επιτακτική ακράτεια, η εκπαίδευση της ουροδόχου κύστης με καθορισμό συγκεκριμένων ωρών για ούρηση έχει σημαντικό ρόλο.

Όταν τα συμπτώματα επιμένουν, μπορεί να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή με στόχο τη μείωση των ακούσιων συσπάσεων της ουροδόχου κύστης.

Φαρμακευτικές και επεμβατικές θεραπείες

Η φαρμακευτική θεραπεία χρησιμοποιείται για την επιτακτική ακράτεια και την υπερδραστήρια κύστη με σκοπό να μειώσει τις ακούσιες συσπάσεις του εξωστήρα μυός της κύστης. Οι δύο βασικές κατηγορίες φαρμάκων είναι τα αντιμουσκαρινικά και οι β3-αδρενεργικοί αγωνιστές.

Όταν οι φαρμακευτικές θεραπείες αποτύχουν να ελέγξουν τα συμπτώματα, εφαρμόζεται η θεραπεία τρίτης γραμμής που είναι η ενδοκυστική έγχυση αλλαντικής τοξίνης (Botox).

Επεμβατικές θεραπείες

Η ακράτεια από προσπάθεια αντιμετωπίζεται χειρουργικά όταν οι συντηρητικές μέθοδοι αποτύχουν. Η πιο διαδεδομένη επέμβαση είναι η τοποθέτηση ταινίας ελεύθερης τάσης στη μέση ουρήθρα (TVT), επέμβαση που διαρκεί περίπου 20 λεπτά και έχει υψηλά ποσοστά επιτυχίας σε κατάλληλα επιλεγμένες ασθενείς.

Σε νεότερες ασθενείς ή όταν η γυναίκα επιθυμεί να αποφύγει τη χρήση συνθετικού πλέγματος, συχνά επιλέγεται και η λαπαροσκοπική ανάρτηση του κόλπου κατά Burch με εξίσου υψηλά ποσοστά επιτυχίας.

Ακράτεια, πρόπτωση και πυελικό έδαφος

Η κύηση, ο κολπικός τοκετός, η εμμηνόπαυση και γενικότερα η αποδυνάμωση των μυών και συνδέσμων του πυελικού εδάφους μπορούν να συνδέονται τόσο με ακράτεια όσο και με πρόπτωση. Η ακράτεια συνυπάρχει έως και στο 50-60% των περιπτώσεων με πρόπτωση μήτρας, ουροδόχου κύστης ή άλλες διαταραχές του πυελικού εδάφους.

Για το λόγο αυτό απαιτείται πάντα μια συνολική ουρογυναικολογική εκτίμηση από εξειδικευμένο γυναικολόγο, καθώς σε περιπτώσεις συνδυασμού πρόπτωσης και ακράτειας το θεραπευτικό πλάνο είναι πολύπλοκο και απαιτεί εμπειρία και εξατομίκευση.

Εξατομικευμένη αξιολόγηση για γυναικεία ακράτεια ούρων

Η θεραπεία της ακράτειας δεν βασίζεται μόνο σε ένα πράγμα. Μια ολοκληρωμένη αντιμετώπιση πρέπει να λαμβάνει υπόψη:

• τον τύπο της ακράτειας
• τη βαρύτητα των συμπτωμάτων
• την ηλικία
• το ιατρικό ιστορικό
• την ύπαρξη πρόπτωσης ή άλλων παθήσεων
• τις ανάγκες της γυναίκας

Ο Δρ. Δημήτρης Ανδρίκος εξειδικεύεται στη διάγνωση και αντιμετώπιση γυναικείας ακράτειας.

Αν πάσχετε από ακράτεια ούρων, μη τη θεωρείτε φυσιολογική. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία. Κλείστε ραντεβού στην Andrikos Clinic στη Θεσσαλονίκη για εξατομικευμένη αξιολόγηση και επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής προσέγγισης.