Λαπαροσκοπική Αφαίρεση Ωοθηκών: Σύγχρονη Ελάχιστα Επεμβατική Αντιμετώπιση

Η λαπαροσκοπική αφαίρεση των ωοθηκών (ωοθηκεκτομή) είναι η αφαίρεση των ωοθηκών με τη μέθοδο της λαπαροσκόπησης που είναι μία ελάχιστα επεμβατική μέθοδος. Η λαπαροσκοπική επέμβαση γίνεται μέσω μικρών τομών στην κοιλιά, με τη χρήση λαπαροσκοπίου και ειδικών χειρουργικών εργαλείων. Σε σύγκριση με το ανοιχτό χειρουργείο, η λαπαροσκοπική μέθοδος συνδέεται με μικρότερη επιβάρυνση, λιγότερο πόνο και πιο σύντομη ανάρρωση.

Η λαπαροσκοπική αφαίρεση μίας κύστης ωοθήκης δεν είναι ίδια επέμβαση με την λαπαροσκοπική ωοθηκεκτομή. Στην λαπαροσκοπική αφαίρεση κύστης ωοθήκης αφαιρείται μόνο η κύστη ενώ η ωοθήκη διατηρείται και συνεχίζει να είναι λειτουργική. Η αφαίρεση της κύστης προτιμάται όταν η κύστη είναι καλοήθης και ειδικά σε νεότερες γυναίκες για να προστατευτεί η λειτουργία των ωοθηκών.

Πότε ενδείκνυται η αφαίρεση ωοθηκών

Η αφαίρεση των ωοθηκών, αφορά ύποπτα ή σύνθετα ευρήματα, σε κύστεις που εμφανίζονται στην εμμηνόπαυση ή όταν υπάρχει κακοήθεια στις ωοθήκες ή στο ενδομήτριο.

Σε περίπτωση συστροφής της ωοθήκης, γίνεται άμεσα λαπαροσκόπηση για να επανέλθει στη φυσιολογική της θέση. Η αφαίρεσή της χρειάζεται σπάνια και μόνο όταν η ωοθήκη έχει υποστεί νέκρωση.

Προληπτικά η αφαίρεση των ωοθηκών προτείνεται σε ειδικές περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου όπως σε γυναίκες με γονιδιακή προδιάθεση, όπως μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1/BRCA2. Ανάλογα με το γονίδιο που φέρει την μετάλλαξη η αφαίρεση των ωοθηκών προτείνεται σε διαφορετική ηλικία.

Η ηλικία, η επιθυμία τεκνοποίησης, η ορμονική κατάσταση και το ιστορικό είναι καθοριστικά για την απόφαση. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα μετά από προσεκτική αξιολόγηση όλων των δεδομένων αλλά και λαμβάνοντας υπόψη την επιθυμία της κάθε γυναίκας.

Κύστη ωοθήκης: πότε χρειάζεται παρακολούθηση και πότε χειρουργική εκτίμηση

Η κύστη ωοθήκης είναι συχνό γυναικολογικό εύρημα και δεν απαιτεί πάντα χειρουργείο. Σε νέες γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας πολλές φορές πρόκειται για απλές λειτουργικές κύστεις που υποχωρούν από μόνες τους. Σε αυτές τις περιπτώσεις αρκεί η τακτική παρακολούθηση με κλινική εξέταση και υπέρηχο.

Επείγουσα εκτίμηση χρειάζεται όταν:

• Υπάρχει έντονος πόνος ή ξαφνικός πόνος
• Σημεία ρήξης ή συστροφής
• Αιμορραγία, πυρετός ή συμπτώματα που επιδεινώνονται

Μπορεί επίσης να χρειαστεί χειρουργείο όταν η κύστη εμφανίζει ύποπτα χαρακτηριστικά στις απεικονιστικές εξετάσεις, όταν εμφανίζεται στην εμμηνόπαυση ή προκαλεί έντονα συμπτώματα. Σε περίπτωση που η κύστη οφείλεται σε ενδομητρίωση (ενδομητρίωμα) προτείνεται επίσης συνήθως η χειρουργική αντιμετώπιση.

Η αξιολόγηση και η τελική απόφαση για την αντιμετώπιση μιας κύστης ωοθήκης βασίζεται στο ιστορικό, τα συμπτώματα, την ηλικία και τα απεικονιστικά ευρήματα.

Πώς γίνεται η λαπαροσκοπική επέμβαση;

Η λαπαροσκοπική επέμβαση είναι μία ελάχιστα επεμβατική μέθοδος, η οποία πραγματοποιείται υπό γενική αναισθησία. Η διαδικασία περιλαμβάνει τη χρήση κάμερας (λαπαροσκοπίου) και ειδικών εργαλείων μέσω μικρών τομών (5-10 χιλιοστά) στην κοιλιά.

Στην αφαίρεση κύστης ωοθήκης, όταν είναι εφικτό και ιατρικά σωστό, στόχος είναι η αφαίρεση της κύστης με διατήρηση της ωοθήκης. Ο στόχος σε αυτήν την επέμβαση είναι η αφαίρεση μόνο του παθολογικού ιστού και η διατήρηση του υγιούς ιστού έτσι ώστε να διατηρηθεί η παραγωγή των ορμονών και η γονιμότητα. Η αφαίρεση της ωοθήκης πραγματοποιείται μόνο όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις όπως π.χ. η εμφάνιση μορφώματος στην εμμηνόπαυση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως όταν υπάρχει προχωρημένος καρκίνος των ωοθηκών ή σε ευρήματα τεραστίων διαστάσεων που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ελάχιστα επεμβατικά, μπορεί να προτιμηθεί ανοιχτή χειρουργική μέθοδος.

Λαπαροσκοπική ή ανοιχτή ωοθηκεκτομή: βασικές διαφορές

Η λαπαροσκοπική μέθοδος πραγματοποιείται μέσω λίγων μικρών τομών στην κοιλιά και έχει σαφή πλεονεκτήματα έναντι της ανοιχτής μεθόδου. Ένα από τα πιο βασικά πλεονεκτήματα είναι η ταχύτερη ανάρρωση. Η επιστροφή στις δραστηριότητες μετά από λαπαροσκοπική αφαίρεση κύστης ωοθήκης ή ωοθηκεκτομής γίνεται μέσα σε λίγες ημέρες ενώ η πλήρης ανάρρωση υπολογίζεται περίπου σε 2-4 εβδομάδες. Στο ανοικτό χειρουργείο η ανάρρωση μπορεί να διαρκέσει 4 έως 6 εβδομάδες ενώ και η νοσηλεία στο νοσοκομείο είναι απαραίτητη για αρκετές ημέρες.

Η λαπαροσκοπική μέθοδος συνδέεται με λιγότερες επιπλοκές και λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο σε σχέση με την κλασική ανοικτή μέθοδο, για αυτό και επιλέγεται σαν μέθοδος εκλογής όταν είναι κατάλληλη για το περιστατικό. Η ανοικτή μέθοδος πρέπει να εφαρμόζεται μόνο επί συγκεκριμένων ενδείξεων όπως π.χ. υποψία καρκίνου ωοθηκών σε προχωρημένο στάδιο. Η απόφαση για την κατάλληλη μέθοδο λαμβάνεται εξατομικευμένα μετά από λεπτομερή αξιολόγηση όλων των παραγόντων.

Προεγχειρητική αξιολόγηση και προετοιμασία

Πριν από την επέμβαση γίνεται ένας ολοκληρωμένος προεγχειρητικός έλεγχος ώστε ο γυναικολόγος να διαθέτει μια ολοκληρωμένη εικόνα της υγείας της ασθενούς. Στον έλεγχο καταγράφονται το ιατρικό ιστορικό ή προηγούμενες επεμβάσεις. Ταυτόχρονα, μέρος της διαδικασίας είναι η γυναικολογικη εξέταση και ο γυναικολογικός υπέρηχος.

Η προεγχειρητική αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει απεικονιστικό έλεγχο και απεικονιστικές εξετάσεις ή αιματολογικές εξετάσεις (καρκινικοί δείκτες) όταν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις όπως π.χ. υποψία κακοήθειας.

Επίσης σημαντικό στην προεγχειρητική αξιολόγηση είναι η ασθενής να ενημερώσει τον γιατρό για φάρμακα που λαμβάνει, ιδιαίετρα αν πρόκειται για αντιπηκτικά σκευάσματα. Τέλος, γίνονται επίσης όλες οι εργαστηριακές εξετάσεις, ηλεκτροκαρδιογράφημα και ακτινογραφία θώρακος. Η επέμβαση πραγματοποιείται με γενική αναισθησία και την ημέρα του χειρουργείου η ασθενής προσέρχεται νηστική, σύμφωνα με τις οδηγίες που έχει λάβει.

Λαπαροσκοπική αφαίρεση ωοθηκών – ανάρρωση

Η ανάρρωση μετά από λαπαροσκοπική επέμβαση είναι ταχεία. Η διάρκεια παραμονής στο νοσοκομείο είναι συνήθως 1 ημέρα, ενώ σε αρκετές λαπαροσκοπικές επεμβάσεις η ασθενής μπορεί να πάρει εξιτήριο την ίδια ημέρα. Η διάρκεια παραμονής εξαρτάται από το είδος και την έκταση του χειρουργείου αλλά και τη γενική κατάσταση και την επιθυμία της ασθενούς.

Ο πόνος στην κοιλιακή χώρα είναι συνήθως ήπιος μετά το χειρουργείο και αντιμετωπίζεται με απλά παυσίπονα, όπως παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού. Πόνος στους ώμους ή την πλάτη μπορεί να οφείλεται στο αέριο που χρησιμοποιείται κατά την επέμβαση και υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες. Η ήπια κινητοποίηση ενθαρρύνεται άμεσα μετά το χειρουργείο για την αποφυγή θρομβώσεων.

Μετά το εξιτήριο από το νοσοκομείο προγραμματίζεται νέο ραντεβού για επανέλεγχο στο ιατρείο μετά από 1-2 εβδομάδες. Σε περίπτωση που εμφανιστεί κάποια επιπλοκή πρέπει να ενημερώνεται άμεσα ο χειρουργός – γυναικολόγος.

Επιστροφή στην καθημερινότητα, εργασία, οδήγηση και άσκηση

Η επιστροφή στην καθημερινότητα και στις δραστηριότητες πρέπει να γίνεται σταδιακά, με ασφάλεια και χωρίς βιασύνη. Η οδήγηση επιτρέπεται συνήθως μετά από λίγες ημέρες, όταν δηλαδή μπορεί να κινηθεί η ασθενής χωρίς έντονο πόνο και εφόσον δεν λαμβάνει ισχυρά αναλγητικά φάρμακα και αισθάνεται ασφαλής. Η επιστροφή στην εργασία συνήθως απαιτεί τουλάχιστον 1 εβδομάδα. Σε δουλειές που περιλαμβάνουν σημαντική σωματική δραστηριότητα και άρση βαρών το διάστημα αποχής από την εργασία μπορεί να είναι μεγαλύτερο.

Η πλήρης ανάρρωση από το χειρουργείο επιτυγχάνεται συνήθως σε 2 έως 6 εβδομάδες. Συνιστάται αποφυγή άρσης βαρών πάνω από 5 κιλά, αποχή από κολύμβηση και σεξουαλική επαφή για 2 έως 6 εβδομάδες σύμφωνα με τις οδηγίες του χειρουργού. Το περπάτημα προτείνεται από τις πρώτες ημέρες μετά το χειρουργείο ενώ η έντονη γυμναστική πρέπει να αποφεύγεται για 4-6 εβδομάδες σύμφωνα με τις οδηγίες του χειρουργού.

Φροντίδα τομών, διατροφή και φυσιολογικά συμπτώματα

Τα ράμματα είναι συνήθως απορροφήσιμα και δεν χρειάζονται αφαίρεση. Οι τομές πρέπει να διατηρούνται στεγνές και καθαρές ενώ η είσοδος στην μπανιέρα πρέπει να αποφεύγεται τις πρώτες εβδομάδες. Το ντουζ επιτρέπεται από την πρώτη μέρα μετά το χειρουργείο.

Μικρή ποσότητα κολπικής αιμορραγίας για τις πρώτες ημέρες θεωρείται φυσιολογική. Τις πρώτες 1-2 ημέρες μπορεί να παρουσιαστεί ήπια αδυναμία λόγω της γενικής αναισθησίας. Ήπιος πόνος στην κοιλιακή χώρα και στην περιοχή των ώμων είναι φυσιολογικό σύμπτωμα μετά το χειρουργείο και αντιμετωπίζεται με αναλγητικά όπως παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη. Η σίτιση είναι συνήθως ελεύθερη μετά τις πρώτες ώρες, ξεκινώντας με ελαφριά γεύματα.

Επιπλοκές και προειδοποιητικά σημεία

Όπως σε οποιαδήποτε χειρουργική επέμβαση έτσι και μετά από μία λαπαροσκοπική αφαίρεση ωοθηκών μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές.

Οι πιο συχνές επιπλοκές είναι:

• Λοίμωξη των τομών και αιμορραγία είναι πολύ σπάνιες, αλλά μπορεί να συμβούν
• Πυρετός πυ φτάνει η ξεπερνά τους 38 βαθμους
• Έντονο ή επιδεινούμενο πόνο που επιμένει παρά τη λήψη αναλγητικών
• Έντονη κολπική αιμορραγία
• Δύσοσμη έκκριση από τομές ή οποιοδήποτε σύμπτωμα που την ανησυχεί

Ο χρόνος επανελέγχου μετά το εξιτήριο πρέπει να ορίζεται από τον χειρουργό και συνήθως είναι 1-2 εβδομάδες. Σε περίπτωση που εμφανιστεί κάποια επιπλοκή είναι πολύ σημαντικό να ενημερώνεται άμεσα ο χειρουργός καθώς η έγκαιρη αντιμετώπιση προλαμβάνει σοβαρότερες καταστάσεις.

Ορμόνες, εμμηνόπαυση και γονιμότητα μετά την αφαίρεση ωοθηκών

Οι επιπτώσεις της αφαίρεσης ωοθηκών στις ορμόνες και τη γονιμότητα εξαρτώνται από το αν θα αφαιρεθούν και οι δύο ωοθηκες αλλα και από την ηλικία της ασθενούς.

Σε περίπτωση που αφαιρεθεί μόνο η μία ωοθήκη, η ορμονική παραγωγή και η γονιμότητα διατηρείται. Αν όμως αφαιρεθούν και οι δύο ωοθήκες πριν από τη φυσική εμμηνόπαυση, η παραγωγή των ορμονών μειώνεται απότομα και εμφανίζεται άμεσα χειρουργική εμμηνόπαυση.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης εξετάζεται για κάθε ασθενή ξεχωριστά ανάλογα την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό, τον λόγο της επέμβασης αλλα και το τι επιθυμεί η κάθε γυναίκα.

Για παράδειγμα, σε νεότερες γυναίκες με μετάλλαξη στα γονίδια BRCA1 ή BRCA2 που υποβάλλονται προληπτικά σε αφαίρεση και των δύο ωοθηκών, μπορεί να προταθεί ορμονική υποκατάσταση, ώστε να περιοριστούν οι συνέπειες της πρόωρης εμμηνόπαυσης, όπως η απώλεια οστικής μάζας και η οστεοπόρωση.

Η σημασία της εξειδίκευσης στη λαπαροσκοπική γυναικολογική χειρουργική

Η εμπειρία του χειρουργού στην ελάχιστα επεμβατική χειρουργική είναι καθοριστική για την ασφάλεια και το σωστό σχεδιασμό της επέμβασης. Με την εμπειρία μειώνεται ο χρόνος επέμβασης και οι πιθανές επιπλοκές.

Ο Δρ. Δημήτριος Ανδρίκος είναι εξειδικευμένος γυναικολόγος με εκτεταμένη εμπειρία στη λαπαροσκοπική και ρομποτική χειρουργική, έχοντας πραγματοποιήσει μεγάλο αριθμό επεμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων σύνθετων γυναικολογικών περιστατικών, κατά τη δεκαετή επαγγελματική του πορεία στη Γερμανία.

Κλείστε ραντεβού για εξατομικευμένη αξιολόγηση

Η απόφαση για λαπαροσκοπική αφαίρεση ωοθηκών πρέπει να βασίζεται στο πλήρες ιστορικό, τα συμπτώματα, τα απεικονιστικά ευρήματα, την ηλικία, την επιθυμία διατήρησης της γονιμότητας, την ορμονική κατάσταση και το συνολικό θεραπευτικό στόχο της ασθενούς.

Στην Andrikos Clinic η προσέγγιση είναι πάντα εξατομικευμένη με υπευθυνότητα και σεβασμό στις ανάγκες και επιθυμίες κάθε γυναίκας.