Καλοήθεις Όγκοι Μαστού

Οι καλοήθεις όγκοι του μαστού αποτελούν περίπου το 80% των περιπτώσεων που οδηγούνται σε βιοψία. Η διάγνωση γίνεται συχνά μέσω τριπλού ελέγχου, ο οποίος συνδυάζει κλινική εξέταση, απεικονιστικό έλεγχο με υπέρηχο ή/και μαστογραφία και βιοψία.

Συνήθως αναπτύσσονται αργά και σταθεροποιούνται σε συγκεκριμένο μέγεθος. Το ινοαδένωμα είναι ο πιο συχνός καλοήθης όγκος σε νεότερες γυναίκες, ενώ οι κύστεις και η ινοκυστική μαστοπάθεια σχετίζονται συχνά με ορμονικές μεταβολές και μαστοδυνία.

Η κλινική εξέταση και ο απεικονιστικός έλεγχος θέτει την υποψία. Η τελική διάγνωση, όμως, τίθεται μόνο με την βιοψία και ιστολογική εξέταση.

Πότε ένα ογκίδιο στο μαστό χρειάζεται διερεύνηση

Υπάρχουν πολλά συμπτώματα ή ευρήματα που απαιτούν ιατρική αξιολόγηση. Τα κυριότερα από αυτά είναι:

• Πόνος ή αίσθημα βάρους
• Ψηλαφητό μόρφωμα
• Αλλαγές στο δέρμα ή τη θηλή
• Έκκριμα από τη θηλή

Κάθε αλλαγή στον μαστό ή όταν ένα μόρφωμα είναι ψηλαφητό πρέπει να οδηγεί σε αξιολόγηση από εξειδικευμένο ιατρό. Πιο συγκεκριμένα, η κλινική εξέταση περιλαμβάνει ψηλάφηση μαστού από ειδικό μαστολόγο για αξιολόγηση της κινητικότητας και της υφής του όγκου.

Σε όλα τα ψηλαφητά ευρήματα ακολουθεί απεικονιστικός έλεγχος με υπέρηχο ή/και μαστογραφία. Αν διαπιστωθούν ύποπτα ευρήματα συστήνεται βιοψία και ιστολογική εξέταση που μας δίνει ακριβή διάγνωση.

Το έκκριμα από τη θηλή μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση. Όταν η έκκριση είναι αυτόματη, αφορά τη μία πλευρά και είναι αιματηρή θεωρείται ύποπτη. Όταν η έκκριση αφορά και τους δύο μαστούς και εμφανίζεται μετά από πίεση οφείλεται συνήθως σε καλοήθη αίτια.

Οι συχνότεροι καλοήθεις όγκοι μαστού

Οι καλοήθεις όγκοι του μαστού είναι συχνό εύρημα και περιλαμβάνουν διαφορετικές παθήσεις. Οι πιο συχνοί καλοήθεις όγκοι είναι οι εξής:

• Ινοαδενώματα
• Κύστεις
• Ενδοπορικά θηλώματα
• Φυλλοειδής όγκος

Ινοαδενώματα

Τα ινοαδενώματα εμφανίζονται κυρίως σε νέες γυναίκες 18-35 ετών. Συνήθως παρουσιάζονται ως κινητά, ελαστικά μορφώματα που αναπτύσσονται αργά. Αποτελούν πολλές φορές τυχαίο εύρημα στον υπέρηχο και μπορεί να μην προκαλούν καθόλου συμπτώματα

Κύστεις μαστού

Οι κύστεις συναντώνται συχνότερα σε γυναίκες 30–40 ετών και προκαλούν συχνά πόνο ή ευαισθησία στην περιοχή με επιδείνωση πριν από την περίοδο. Όταν προκαλούν έντονα συμπτώματα μπορεί να γίνει παρακέντηση που οδηγεί σε βελτίωση των συμπτωμάτων

Ενδοπορικά θηλώματα

Τα ενδοπορικά θηλώματα σχετίζονται συχνά με μονόπλευρο αιματηρό ή διαυγές έκκριμα θηλής. Όταν υπάρχει ιστολογική διάγνωση ενδοπορικού θηλώματος συστήνεται αφαίρεση με χειρουργική επέμβαση για να αποκλειστεί πιθανότητα συνυπάρχουσας κακοήθειας

Φυλλοειδής όγκος

Ο φυλλοειδής όγκος μπορεί να εμφανίζει γρήγορη ανάπτυξη και υποτροπή. Στον υπέρηχο μοιάζει πολλές φορές με ινοαδένωμα αλλά αναπτύσσεται γρηγορότερα και μπορεί να φτάσει αρκετά εκατοστά σε μέγεθος. Στον φυλλοειδή όγκο συστήνεται χειρουργική αφαίρεση.

Η διάγνωση τίθεται με την κλινική εξέταση, τον απεικονιστικό έλεγχο με υπέρηχο ή/και μαστογραφία και τη βιοψία όταν χρειάζεται. Στις περισσότερες περιπτώσεις συστήνεται παρακολούθηση με υπέρηχο ενώ σε συγκεκριμένες αλλοιώσεις όπως το ενδοπορικό θήλωμα ή ο φυλλοειδής όγκος συστήνεται αφαίρεση με χειρουργική επέμβαση.

Ινοαδένωμα μαστού

Το ινοαδένωμα είναι ο πιο συχνός καλοήθης όγκος σε νεότερες γυναίκες και αποτελείται από ινώδη και αδενικό ιστό.

Εμφανίζεται σαν ένα ανώδυνο, κινητό, ψηλαφητό μόρφωμα ή αποτελεί τυχαίο εύρημα στον υπερηχογραφικό έλεγχο. Τα ινοαδενώματα είναι ακίνδυνα καθώς δεν υπάρχει κίνδυνος εξαλλαγής σε κακοήθεια.

Μπορεί να εμφανιστούν σε έναν μαστό ή και στους δύο, ενώ μπορεί να είναι και πολλαπλά.

Η παρακολούθηση με υπέρηχο είναι συνήθως επαρκής, όταν πληρούνται τα υπερηχογραφικά κριτήρια και το μέγεθος δεν ξεπερνά τα 3 εκατοστά.

Όταν ένα ινοαδένωμα αναπτύσσεται γρήγορα ή η εικόνα στον υπέρηχο είναι άτυπη ή το ινοαδένωμα εμφανίζεται στην εμμηνόπαυση συστήνεται βιοψία για να τεθεί ιστολογική διάγνωση.

Τα ινοαδενώματα είναι ορμονοεξαρτώμενα, καθώς πολλές φορές παρατηρείται αύξηση του μεγέθους στην εγκυμοσύνη. Στην εμμηνόπαυση τα ινοαδένωματα σταθεροποιούνται σε μέγεθος ή και μικραίνουν.

Χειρουργική αφαίρεση συστήνεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις:

• όταν το ινοαδένωμα μεγαλώνει γρήγορα
• όταν φτάσει πάνω από 3-4 εκατοστά
• όταν η βιοψία δεν μπορεί να αποκλείσει φυλλοειδή όγκο
• όταν δημιουργεί συμπτώματα όπως παραμόρφωση ή πόνο
• όταν το επιθυμεί η γυναίκα

Διάγνωση και απεικονιστικός έλεγχος

Η διαφοροποίηση ενός καλοήθους όγκου από έναν ύποπτο όγκο γίνεται με την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο. Η μαστογραφία, το υπερηχογράφημα μαστού και η βιοψία αποτελούν βασικά εργαλεία διάγνωσης και διαφοροποίησης καλοήθων και κακοήθων μορφωμάτων.

Ο απεικονιστικός έλεγχος διαφέρει ανάλογα με την ηλικία. Η κύρια και πρώτη εξέταση για νεότερες γυναίκες <35-40 ετών είναι το υπερηχογράφημα μαστού. Η μαστογραφία χρησιμοποιείται κυρίως σε γυναίκες άνω των 35–40 ετών. Σε μορφώματα που έχουν ξεκάθαρα καλοήθη χαρακτηριστικά συστήνεται η τακτική παρακολούθηση και δεν απαιτείται βιοψία.

Σε περίπτωση που με την μαστογραφία και τον υπέρηχο υπάρχουν ασαφή ευρήματα και δεν μπορεί να αποκλειστεί κακοήθεια, μπορεί να διενεργηθεί και μαγνητική τομογραφία μαστών (MRI) που είναι εξαιρετικά ευαίσθητη εξέταση.

Ο απεικονιστικός έλεγχος θέτει την υποψία αλλά η τελική διάγνωση τίθεται μόνο με την βιοψία μαστού και την ιστολογική εξέταση. Σε οποιαδήποτε ύποπτο μόρφωμα πρέπει να προτείνεται λήψη βιοψίας ελάχιστα επεμβατικά για τον αποκλεισμό κακοήθειας. Η οριστική διάγνωση τίθεται με τη βοήθεια του τριπλού ελέγχου ο οποίος περιλαμβάνει την κλινική εξέταση, τον απεικονιστικό έλεγχο και τη βιοψία.

Παρακολούθηση ή θεραπεία;

Οι καλοήθεις όγκοι αντιμετωπίζονται συνήθως συντηρητικά με παρακολούθηση και δεν χρειάζονται αφαίρεση. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και όταν υπάρχουν σαφείς ενδείξες προτείνεται χειρουργική αφαίρεση καλοήθων όγκων μαστού.

Οι παράγοντες που καθορίζουν την θεραπεία είναι:

Μέγεθος του μορφώματος

Όταν ένα μόρφωμα ξεπερνάει τα 3-4 εκατοστά και δημιουργεί συμπτώματα ή παραμόρφωση συστήνεται η χειρουργική αφαίρεση

Είδος του μορφώματος

Σε συγκεκριμένα ιστολογικά ευρήματα όπως για παράδειγμα το ενδοπορικό θήλωμα ή ο φυλλοειδής όγκος ή όταν τα αποτελέσματα της βιοψίας είναι ασαφή προτείνεται χειρουργική αφαίρεση για ιστολογικό έλεγχο ολόκληρου του όγκου

Επιθυμία της ασθενούς

Η χειρουργική αφαίρεση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε περίπτωση που η ασθενής το επιθυμεί, μετά από αναλυτική ενημέρωση και ιατρική αξιολόγηση.

Οι περισσότερες κύστεις και ινοαδενώματα που δεν ξεπερνούν τα 3 εκ. αντιμετωπίζονται συντηρητικά, με παρακολούθηση από εξειδικευμένο μαστολόγο. Αν η κύστη προκαλεί συμπτώματα μπορεί να γίνει παρακέντηση υπό υπερηχογραφικό έλεγχο που οδηγεί σε ανακούφιση.

Ο επανέλεγχος γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα συνήθως με υπέρηχο ή/και μαστογραφία. Αν παρατηρηθεί ταχεία αύξηση του μεγέθους ή αλλάξουν τα χαρακτηριστικά του μορφώματος μπορεί να γίνει βιοψία, η οποία μας δίνει οριστική διάγνωση.

Σχέση καλοήθων όγκων και καρκίνου μαστού

Οι συχνότεροι καλοήθεις όγκοι του μαστού όπως είναι το ινοαδένωμα και η απλή κύστη δεν αυξάνουν το ρίσκο για καρκίνο του μαστού καθώς δεν υπάρχει κίνδυνος εξαλλαγής.

Είναι σημαντικό να υπάρχει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα σε καλοήθη και κακοήθη μορφώματα. Ο διαχωρισμός γίνεται με τις απεικονιστικές εξετάσεις καθώς τα καλοήθη με τα κακοήθη ευρήματα έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά.

Όταν ο σαφής διαχωρισμός δεν είναι δυνατός τότε συστήνεται βιοψία και ιστολογική εξέταση που μας δίνει ξεκάθαρη διάγνωση.

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις όταν τα απεικονιστικά χαρακτηριστικά δεν είναι τυπικά ή παρατηρείται ταχεία αύξηση στο μέγεθος συστήνεται στενή παρακολούθηση κάθε 3-6 μήνες.

Ένας ταχέως αναπτυσσόμενος όγκος μπορεί να είναι κάποιος φυλλοειδής όγκος, ο οποίος πρέπει να αφαιρείται χειρουργικά και απαιτεί προσεκτικότερη παρακολούθηση καθώς έχει αυξημένο κίνδυνο τοπικής υποτροπής.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε μαστολόγο

Κάθε νέο ψηλαφητό εύρημα στον μαστό που επιμένει πρέπει να αξιολογείται από ειδικό μαστολόγο. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για καλοήθη, ακίνδυνα ευρήματα που δεν απαιτούν θεραπεία αλλά η οριστική διάγνωση μπορεί να τεθεί μόνο μετά από κλινική εξέταση και απεικονιστικές εξετάσεις.

Η αυτοεξέταση βοηθάει τις γυναίκες να γνωρίσουν καλύτερα το σώμα τους και προτείνεται να γίνεται μετά το τέλος της περιόδου όπου ο μαστός δεν είναι ευαίσθητος και διογκωμένος. Στην εμμηνόπαυση η αυτοεξέταση μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ημέρα.

Η αυτοεξέταση σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστά τη σημασία του τακτικού προληπτικού ελέγχου και της κλινικής εξέτασης/ψηλάφησης από ειδικό μαστολόγο. Ο τακτικός προληπτικός έλεγχος μαστού είναι ο μόνος τρόπος για να τεθεί σωστή και έγκαιρη διάγνωση καθώς ο καρκίνος του μαστού πολλές φορές δεν προκαλεί καθόλου συμπτώματα στα αρχικά στάδια.

Εξειδικευμένη αξιολόγηση παθήσεων μαστού

Όταν διαπιστωθεί ένα νέο μόρφωμα στο στήθος δεν χρειάζεται πανικός, καθώς τις περισσότερες φορές πρόκειται για καλοήθεις όγκους που είναι ακίνδυνοι. Η έγκαιρη αξιολόγηση ωστόσο είναι απαραίτητη και βοηθά στη σωστή διαφοροποίηση καλοήθων και ύποπτων μορφωμάτων.

Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και απαιτεί εξατομικευμένη αξιολόγηση από ειδικό μαστολόγο. Η σωστή διάγνωση τίθεται με τη λήψη του ιστορικού, την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο με σύγχρονες μεθόδους. Ανάλογα με τα ευρήματα δίνονται αναλυτικές οδηγίες για τα επόμενα βήματα καθώς για κάθε περιστατικό σχεδιάζεται εξατομικευμένη προσέγγιση.