Υστερεκτομή: Πότε Χρειάζεται και Τι Πρέπει να Γνωρίζετε

Η υστερεκτομή ή αφαίρεση της μήτρας είναι από τις πιο συχνές γυναικολογικές επεμβάσεις παγκοσμίως.

Αποτελεί μια θεραπευτική επιλογή για πολλές γυναικολογικές παθήσεις, καλοήθεις ή κακοήθεις, όταν άλλες θεραπείες δεν επαρκούν ή όταν υπάρχει συγκεκριμένη ιατρική ανάγκη. Η σωστή επιλογή θεραπείας μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής μιας γυναίκας.

Ωστόσο, η υστερεκτομή είναι μια σημαντική χειρουργική απόφαση. Για αυτόν τον λόγο, είναι απαραίτητο η ασθενής να έχει ενημερωθεί για τα πιθανά οφέλη, τους κινδύνους, την πορεία της επέμβασης και τις διαθέσιμες εναλλακτικές επιλογές. Εξίσου σημαντικό είναι να δίνεται στη γυναίκα ο χρόνος που χρειάζεται, ώστε να κατανοήσει πλήρως τις πληροφορίες και να λάβει μια συνειδητή απόφαση μαζί με τον γιατρό της.

Τι είναι η υστερεκτομή

Η υστερεκτομή είναι μια χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης της μήτρας. Πρακτικά αυτό σημαίνει οτι η ασθενής παύει να έχει έμμηνο ρύση και δεν μπορεί να κυοφορήσει.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί οτι η η διακοπή της περιόδου όμως δεν σημαίνει και εμμηνόπαυση. Η γυναίκα αισθάνεται κανονικά τις ορμονικές κυκλικές αλλαγές μέσα στο μήνα, απλά χωρίς περίοδο. Αν αφαιρεθούν και οι ωοθήκες σε προεμμηνοπαυσιακή γυναίκα, πράγμα που γίνεται σχεδόν αποκλειστικά σε κακοήθεια, τότε μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα εμμηνόπαυσης.

Πότε μπορεί να χρειαστεί υστερεκτομή

Μερικές από τις πιο σημαντικές παθήσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε υστερεκτομή είναι:

• Ινομυώματα μήτρας
• Η ενδομητρίωση
• Αδενομύωση
• Καρκίνοι του αναπαραγωγικού συστήματος
• Χρόνιος πυελικός πόνος και έντονη, επίμονη αιμορραγία

Σε κάποιες περιπτώσεις πρόπτωσης μήτρας και πυελικών οργάνων η υφολική υστερεκτομή είναι το πρώτο χειρουργικό βήμα πριν την αποκατάσταση της πρόπτωσης με τοποθέτηση πλέγματος. Η αφαίρεση μήτρας συνιστάται όταν συντηρητικές μέθοδοι ή άλλες θεραπείες με διατήρηση οργάνου έχουν αποτύχει ή αντενδείκνυνται ή όταν υπάρχει ογκολογική ένδειξη.

Τύποι υστερεκτομής

Η υστερεκτομή διακρίνεται σε τρεις (3) βασικούς τύπους ανάλογα την περίπτωση της κάθε γυναίκας.

Τι είναι η ολική υστερεκτομή;

Η ολική υστερεκτομή περιλαμβάνει αφαίρεση σώματος μήτρας και τραχήλου μήτρας.

Τι είναι η υφολική υστερεκτομή;

Η υφολική υστερεκτομή περιλαμβάνει μόνο αφαίρεση του σώματος της μήτρας ενώ ο τράχηλος διατηρείται.

Τι είναι η ριζική υστερεκτομή;

Η ριζική υστερεκτομή περιλαμβάνει πιο εκτεταμένη αφαίρεση των γύρω ιστών και πραγματοποιείται σε περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Ανεξάρτητα από τον τύπο υστερεκτομής που θα επιλεγεί, ο χειρουργικός σχεδιασμός μπορεί να περιλαμβάνει και επιπλέον παρεμβάσεις, όπως την αφαίρεση των σαλπίγγων ή, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, των ωοθηκών.

Στην σύγχρονη γυναικολογική χειρουργική, η υστερεκτομή συνήθως συνδυάζεται με αμφοτερόπλευρη αφαίρεση σαλπίγγων, καθώς οι σάλπιγγες δεν επιτελούν πλέον αναπαραγωγική λειτουργία μετά την αφαίρεση της μήτρας και η αφαίρεσή τους μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου των ωοθηκών.

Οι ωοθήκες αφαιρούνται συνήθως μόνο μετά την εμμηνόπαυση ή όταν υπάρχει σαφής ιατρική ένδειξη, πάντα μετά από εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Χειρουργικές μέθοδοι υστερεκτομής

Η υστερεκτομή μπορεί να πραγματοποιηθεί με διαφορετικές χειρουργικές τεχνικές, ανάλογα με την περίπτωση, το ιατρικό ιστορικό και τις ανάγκες κάθε γυναίκας. Οι βασικές μέθοδοι είναι η κοιλιακή, η κολπική, η λαπαροσκοπική και η ρομποτική υστερεκτομή.

• Κοιλιακή: Παραδοσιακός τρόπος υστερεκτομής όπου γίνεται τομή στην κοιλιά. Είναι συνήθης σε περιπτώσεις όπως τα μεγάλα ινομυώματα ή ογκολογικά περιστατικά.
• Κολπική: Στην κολπική γίνεται αφαίρεση μήτρας εξ’ολοκλήρου από τον κόλπο, χωρίς εξωτερικές τομές.
• Λαπαροσκοπική: Η υστερεκτομή γίνεται μέσα από μικρές χειρουργικές τομές, με χρήση κάμερας και ειδικών εργαλείων.
• Ρομποτική υστερεκτομή: Η πιο σύγχρονη μέθοδος υστερεκτομής όπου ο γυναικολόγος πραγματοποιεί την αφαίρεση με εξαιρετική ακρίβεια μέσω ειδικών ρομποτικών βραχιόνων.

Η επιλογή της μεθόδου εξαρτάται από την πάθηση, την ανατομία, την ηλικία, το ιστορικό, την έκταση της επέμβασης και την εμπειρία του χειρουργού.

Η κοιλιακή και κολπική μέθοδος χρησιμοποιούνταν κατά κόρον στο παρελθόν και πλέον χρησιμοποιούνται όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη.

Οι ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές, όπως η λαπαροσκοπική και η ρομποτική μέθοδος, χρησιμοποιούνται ως επί το πλείστον στη σύγχρονη γυναικολογική χειρουργική καθώς συνδέονται με ταχύτερη ανάρρωση, λιγότερο πόνο και μειωμένο κίνδυνο επιπλοκών.

Ποια είναι η διαδικασία της υστερεκτομής

Προετοιμασία πριν την επέμβαση

Αφού η γυναίκα καταλήξει με τον θεράποντα γυναικολόγο ότι η υστερεκτομή είναι η κατάλληλη επιλογή, πρέπει να γίνουν ορισμένες εξετάσεις πριν την επέμβαση στα πλαίσια του προεγχειρητικού ελέγχου.

Ο έλεγχος περιλαμβάνει:

• αιματολογικές εξετάσεις
• απεικονιστικό έλεγχο
• αξιολόγηση του ιστορικού
• έλεγχο των φαρμάκων
• συζήτηση με τον αναισθησιολόγο για τον τύπο της αναισθησίας

Σε αυτό το στάδιο πρέπει να αναφερθεί αν η γυναίκα λαμβάνει αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα, ώστε να διακοπούν εγκαίρως αν αυτό κριθεί απαραίτητο.

Τροφές πριν το χειρουργείο

Πριν από το χειρουργείο απαιτείται νηστεία σύμφωνα με τις οδηγίες του αναισθησιολόγου.

Τα στερεά τρόφιμα διακόπτονται τουλάχιστον 6 ώρες πριν το χειρουργείο, λίγο νερό επιτρέπεται ως και 2 ώρες πριν το χειρουργείο.

Αφού έχουν ελεγχθεί τα παραπάνω τότε μπορεί να διεξαχθεί το χειρουργείο με ασφάλεια και ποιότητα μέσω έμπειρου γυναικολόγου.

Μετά την επέμβαση: Ανάρρωση μετά την υστερεκτομή

Ο χρόνος ανάρρωσης εξαρτάται από τον τύπο της υστερεκτομής και τις ιδιαιτερότητες της ασθενούς.

Η λαπαροσκοπική ή ρομποτική υστερεκτομή προσφέρουν σαφώς ταχύτερη αποκατάσταση σε σχέση με την ανοιχτή χειρουργική και για αυτό προτιμώνται στη σύγχρονη χειρουργική. Σε λίγες ημέρες η γυναίκα μπορεί να επιστρέψει στην καθημερινότητά της.

Τι πρέπει να αποφεύγει η ασθενής μετά από υστερεκτομή;

Μετά από υστερεκτομή συνιστάται η αποφυγή άρσης βαρών και η αποφυγή σεξουαλικής επαφής για 6 εβδομάδες, ώστε να επιτραπεί η επούλωση. Η γυναίκα μπορεί περίπου μετά από μία εβδομάδα να επιστρέψει στη δουλειά της μετά από ελάχιστα επεμβατική υστερεκτομή, εφόσον η δουλειά δεν απαιτεί σωματική καταπόνηση.

Πιθανοί κίνδυνοι και επιπλοκές

Η υστερεκτομή θεωρείται μια ασφαλής χειρουργική επέμβαση όταν γίνεται με σωστή ένδειξη,  κατάλληλη τεχνική  και επαρκή χειρουργική εμπειρία. Παρόλα αυτά μπορεί να υπάρξουν επιπλοκές όπως και σε κάθε χειρουργική επέμβαση. Οι πιο συχνές επιπλοκές περιλαμβάνουν

• Αιμορραγία
• Λοίμωξη
• τραυματισμό γειτονικών οργάνων

Αν η γυναίκα εμφανίσει μετεγχειρητικά έντονο πόνο ή αιμορραγία, πυρετό ή συμπτώματα που επιδεινώνονται πρέπει να επικοινωνήσει με το θεράποντα ιατρό.

Τι αλλάζει στη ζωή μετά την υστερεκτομή

Μετά την υστερεκτομή επέρχονται δύο σημαντικές αλλαγές.

1. Η γυναίκα δεν έχει πλέον έμμηνο ρύση.
2. Η γυναίκα δεν μπορεί να κυοφορήσει.

Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι η μήτρα δεν είναι όργανο παραγωγής ορμονών, οπότε μετά από αφαίρεσή της δεν επέρχονται ορμονικές αλλαγές ή εμμηνόπαυση εφόσον οι ωοθήκες παραμείνουν.

Ορισμένες γυναίκες μπορεί να βιώσουν μια συναισθηματική δυσκολία ή αίσθημα απώλειας, για αυτό η σωστή προεγχειρητική ενημέρωση και η υποστήριξη έχουν μεγάλη σημασία. Η σεξουαλική ζωή της γυναίκας μετά από υστερεκτομή, είτε υφολική είτε ολική, δεν μεταβάλλεται σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες.

Υπάρχουν εναλλακτικές πριν την υστερεκτομή;

Σε καλοήθεις παθήσεις όπως τα ινομυώματα ή η ενδομητρίωση/αδενομύωση μπορούν να εξεταστούν φαρμακευτικές θεραπείες, λιγότερο επεμβατικές επιλογές ή χειρουργικές τεχνικές με διατήρηση οργάνου όπως η ινομυωματεκτομή.

Σε αρχικά στάδια καρκίνου του ενδομητρίου και του τραχήλου και μόνο όταν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορεί να επιλεγεί οργανοδιατήρηση.

Η υστερεκτομή συνίσταται όταν οι άλλες μέθοδοι δεν επαρκούν, δεν είναι κατάλληλες, έχουν αποτύχει ή όταν υπάρχει σαφής ιατρική ένδειξη.

Εξατομικευμένη αξιολόγηση πριν την υστερεκτομή

Η απόφαση για υστερεκτομή χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση, με βάση τη διάγνωση, τα συμπτώματα, το ιστορικό και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.

Πριν από μια τόσο σημαντική επιλογή, είναι απαραίτητο να υπάρχει πλήρης ενημέρωση για τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές και τις πιθανές εναλλακτικές.

Αν έχετε λάβει σύσταση για υστερεκτομή ή θέλετε να κατανοήσετε καλύτερα τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές, μια δεύτερη ιατρική γνώμη μπορεί να σας βοηθήσει να πάρετε μια πιο ενημερωμένη απόφαση.

Ο Δρ. Δημήτριος Ανδρίκος, χειρουργός-γυναικολόγος στη Θεσσαλονίκη, έχει πραγματοποιήσει ζωντανές ρομποτικές και λαπαροσκοπικές επεμβάσεις, σε επίπεδο που τον καθιστά αναφορά στη ρομποτική γυναικολογική χειρουργική. Επικοινωνήστε μαζί του για πλήρη αξιολόγηση του περιστατικού σας και επιλογή της κατάλληλης χειρουργικής μεθόδου.