Φλεγμονή στο Μαστό: Συμπτώματα, Αίτια και Αντιμετώπιση

Η φλεγμονή στο μαστό είναι η μόλυνση που εμφανίζεται στο στήθος όταν έχει προσληφθεί από μικρόβια.  

Τα πρώτα σημάδια φλεγμονής είναι συνήθως ο πόνος, το πρήξιμο και η ερυθρότητα στο στήθος, ενώ στη συνέχεια μπορεί να εμφανιστούν και συστηματικά συμπτώματα όπως πυρετός. Η μαστίτιδα είναι φλεγμονή του μαστού που εμφανίζεται συχνότερα κατά τη διάρκεια του θηλασμού, αλλά μπορεί να συμβεί και σε μη θηλάζουσες γυναίκες ή άνδρες. 

Συμπτώματα, Αίτια και Αντιμετώπιση 

 Η φλεγμονή του μαστού (μαστίτιδα) εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες που θηλάζουν, αλλά μπορεί να παρουσιαστεί και σε μη θηλάζουσες γυναίκες ή άνδρες. Προκαλείται συνήθως είτε από βακτηριακή λοίμωξη είτε από απόφραξη γαλακτοφόρου πόρου.

Η φλεγμονή του μαστού απαιτεί ιατρική εκτίμηση από μαστολόγο, ιδιαίτερα όταν επιμένει, επιδεινώνεται ή συνοδεύεται από συστηματικά συμπτώματα. Η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας είναι καθοριστική, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις η φλεγμονή μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά, με αντιβίωση και αντιφλεγμονώδη φάρμακα, πριν εξελιχθεί σε απόστημα που χρειάζεται παροχέτευση.  

Μαστίτιδα και Απόστημα Μαστού: Ποιες είναι οι βασικές διαφορές;

Η μαστίτιδα και το απόστημα είναι διαφορετικές καταστάσεις και απαιτούν διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση.  

Η μαστίτιδα είναι φλεγμονή του μαστού και συνήθως αντιμετωπίζεται συντηρητικά. Όταν η φλεγμονή δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, τότε δημιουργείται το απόστημα.

Το απόστημα είναι η συγκέντρωση πύου στο στήθος. Η βασική θεραπεία είναι η αφαίρεση του πύου, συνήθως με βελόνα και τοπική αναισθησία, με τη βοήθεια υπερήχου στο ιατρείο. 

Παράλληλα μπορεί να χορηγηθεί αντιβιοτική θεραπεία για να μειωθεί η πιθανότητα υποτροπής ενώ η χειρουργική αντιμετώπιση απαιτείται σπάνια, όταν η παροχέτευση με βελόνα δεν οδηγήσει σε βελτίωση των συμπτωμάτων. 

Οι ενδείξεις που απαιτούν ιατρική παρέμβαση είναι:   

• ο υψηλός πυρετός  
• η απουσία βελτίωσης των τοπικών συμπτωμάτων  
• η ψηλάφηση σκληρού μορφώματος

Η διάγνωση της μαστίτιδας ή του αποστήματος τίθεται με κλινική εξέταση και υπερηχογράφημα από ειδικό μαστολόγο. 

Γιατί εμφανίζεται η φλεγμονή στο μαστό;

Η φλεγμονή στο μαστό (μαστίτιδα) κατά τη διάρκεια του θηλασμού προκαλείται συχνά από στάση γάλακτος στους μαστούς, όταν το γάλα δεν απομακρύνεται σωστά και φράσσουν οι γαλακτοφόροι πόροι. 

Σε αυτή την περίπτωση, η φλεγμονή δεν οφείλεται σε βακτηριακή μόλυνση ή σε κάποιο λάθος της γυναίκας. Η αντιμετώπιση επομένως είναι απλή: συνεχίζεται ο θηλασμός ή γίνεται άντληση, ώστε ο μαστός να αδειάζει καλά.

Τι συμβαίνει όταν τραυματιστεί η θηλή;

Οι μικροτραυματισμοί της θηλής, οι οποίοι συμβαίνουν συχνά κατά τη διάρκεια του θηλασμού, αποτελούν συχνή αιτία βακτηριακής επιμόλυνσης. Η είσοδος βακτηρίων, όπως ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος, μέσω των τραυματισμένων θηλών οδηγεί συχνά σε μαστίτιδα βακτηριακής αιτιολογίας, η οποία απαιτεί θεραπεία με αντιβίωση.  

Άλλοι παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης φλεγμονής στο μαστό είναι: 

• το κάπνισμα 
• οι δερματικές παθήσεις 
• οι ορμονικές αλλαγές κατά την εγκυμοσύνη 
• τα στενά ρούχα ή στηθόδεσμοι που πιέζουν τους πόρους μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο 

Θηλασμός, Φραγμένοι Πόροι και προβλήματα στη θήλη

Κατά τη διάρκεια του θηλασμού είναι πολύ σημαντικό η προσκόλληση του μωρού στο στήθος να έχει γίνει σωστά. Σε αντίθετη περίπτωση είναι πολύ πιθανό να δημιουργηθούν μικροτραυματισμοί στη θηλή, οι οποίοι μπορούν να λειτουργήσουν σαν είσοδος των μικροβίων.

Παράλληλα, όταν ο μαστός δεν αδειάζει σωστά, μπορεί να φράξουν οι γαλακτοφόροι πόροι και να ξεκινήσει ο πολλαπλασιασμός των βακτηρίων. Αυτό μπορεί να προκαλέσει πόνο, σκληρότητα στο στήθος και, σε ορισμένες περιπτώσεις, φλεγμονή ή γαλακτοκήλη. 

Συνεπώς, η σωστή τοποθέτηση του μωρού στο στήθος και η τακτική αποστράγγιση μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα εμφάνισης μαστίτιδας.   

Σε περίπτωση φλεγμονής, ο θηλασμός πρέπει να συνεχιστεί, καθώς το «άδειασμα» του μαστού είναι η πιο αποτελεσματική θεραπεία. Σε περιπτώσεις που απαιτείται αντιβιοτική θεραπεία, τα φάρμακα που χορηγούνται είναι απόλυτα ασφαλή για το βρέφος και ο θηλασμός μπορεί να συνεχιστεί κανονικά. 

Συμπτώματα Φλεγμονής και Μαστίτιδας

Τα συμπτώματα της μαστίτιδας περιλαμβάνουν όλα τα κοινά σημεία φλεγμονής όπως: 

• πόνο 
• ερυθρότητα (κοκκινίλα) 
• πρήξιμο 
• σκληρότητα του μαστού κατά την ψηλάφηση 

Μπορεί επίσης να εμφανιστούν συστηματικά συμπτώματα, όπως:  

• πυρετό 
• πονοκέφαλο 
• μυαλγίες 
• κόπωση 
• πρησμένους λεμφαδένες στην περιοχή της μασχάλης 

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά και να συνοδεύονται από αίσθημα αδιαθεσίας, ρίγος ή πτώση της ενέργειας (κακουχία). 

Όταν τα συμπτώματα δεν υποχωρούν ή επιδεινώνονται και γίνονται ανυπόφορα, η κατάσταση πρέπει να αξιολογηθεί από ειδικό ιατρό. Τα αρχικά συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούνται, καθώς η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας είναι καθοριστική στην αποφυγή επιπλοκών και μπορεί να αποτρέψει τη δημιουργία αποστήματος.

Πότε τα συμπτώματα χρειάζονται άμεσο έλεγχο;

Η φλεγμονή του μαστού μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα, γι’ αυτό η έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση είναι σημαντική. 

Συμπτώματα που πρέπει να οδηγήσουν σε άμεση ιατρική αξιολόγηση είναι: 

• ο υψηλός ή επίμονος πυρετός 
• η απουσία βελτίωσης των συμπτωμάτων  
• η επιδείνωση παρά τη θεραπεία 
• η ψηλάφηση σκληρού μορφώματος  

Αν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται μέσα σε 24-48 ώρες ή αν υπάρχει έντονος πόνος, υποψία αποστήματος ή γενική κακουχία, χρειάζεται άμεση αξιολόγηση από εξειδικευμένο μαστολόγο.  

Τι πρέπει να γίνει σε περίπτωση που δημιουργηθεί απόστημα;

Σε περίπτωση αποστήματος, η άμεση θεραπεία είναι η παροχέτευση του πύου, η οποία γίνεται με τοπική αναισθησία στο ιατρείο. Συχνά χρειάζονται επαναλαμβανόμενες παρακεντήσεις (ενέσεις), καθώς μία μόνο παρακέντηση μπορεί να μην είναι αρκετή. Στόχος είναι να αντιμετωπιστεί το απόστημα με τον λιγότερο επεμβατικό τρόπο και να αποφευχθεί η χειρουργική επέμβαση. 

Αν, παρά τις επαναλαμβανόμενες παρακεντήσεις, το απόστημα δημιουργείται ξανά και τα συμπτώματα επιμένουν, όπως σε περιπτώσεις όπου το πύον είναι πολύ παχύρρευστο και δεν μπορεί να αφαιρεθεί με βελόνα, η χειρουργική αντιμετώπιση αποτελεί την ασφαλέστερη επιλογή. 

Πως γίνεται η διάγνωση της μαστίτιδας; 

Η διάγνωση βασίζεται στη λήψη λεπτομερούς ιστορικού και στην κλινική εξέταση από εξειδικευμένο μαστολόγο, ώστε να καθοριστεί η έκταση της φλεγμονής.  

Πότε χρειάζεται το υπερηχογράφημα μαστού;

Το υπερηχογράφημα μαστού αποτελεί την απεικονιστική εξέταση εκλογής σε περίπτωση φλεγμονής. Με τη βοήθεια του υπερηχογραφήματος μπορεί να διαχωριστεί μία διάχυτη φλεγμονή του μαστού από ένα απόστημα, το οποίο απαιτεί διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση. Προτείνεται όταν υπάρχει:  

• υποψία αποστήματος  
• σκληρό μόρφωμα  
• τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται παρά την κατάλληλη θεραπεία 

Και αν το υπερηχογράφημα δείξει απόστημα;

Όταν υπάρχει απόστημα, η αντιβίωση συνήθως δεν αρκεί και χρειάζεται να αφαιρεθεί το πύον με παρακέντηση ή παροχέτευση.

Το υλικό μπορεί να σταλεί για καλλιέργεια, ώστε να εντοπιστεί το μικρόβιο και να επιλεγεί η κατάλληλη αντιβίωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν περισσότερες από μία παρακεντήσεις, επειδή το απόστημα μπορεί να εμφανιστεί ξανά.

Όταν το πύον δεν μπορεί να αφαιρεθεί αποτελεσματικά με παρακέντηση, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική διάνοιξη και παροχέτευση του αποστήματος.

Πώς Διαχωρίζεται η Μαστίτιδα από το Φλεγμονώδη Καρκίνο Μαστού;

Σε περίπτωση εμφάνισης φλεγμονής στο μαστό, είναι σημαντικό να γίνεται διαφορική διάγνωση μεταξύ της μαστίτιδας και μιας σπάνιας μορφής καρκίνου του μαστού, η οποία ονομάζεται φλεγμονώδης καρκίνος μαστού.  

Ο φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού μπορεί να εμφανίσει σημεία που μοιάζουν με μαστίτιδα, όπως:  

• ερυθρότητα
• οίδημα
• αλλαγές στο δέρμα με εικόνα «φλοιού πορτοκαλιού»
• διογκωμένοι λεμφαδένες στην περιοχή

Σε αρκετές περιπτώσεις, ο διαχωρισμός της μαστίτιδας από αυτή τη σπάνια μορφή καρκίνου μόνο με βάση την κλινική εικόνα είναι δύσκολος. Συνήθως όμως τα συμπτώματα της μαστίτιδας υποχωρούν μετά την έναρξη της κατάλληλης θεραπείας.  

Συνεπώς, όταν η κλινική εικόνα δεν βελτιώνεται με την αντιβιοτική και συμπτωματική αγωγή ή όταν τα συμπτώματα είναι άτυπα, απαιτείται άμεση παραπομπή για:  

• μαστολογική αξιολόγηση 
• απεικονιστικές εξετάσεις  
• βιοψία 

Αντιμετώπιση της φλεγμονής στο μαστό 

Η θεραπεία της μαστίτιδας είναι συντηρητική και εξαρτάται από τη σοβαρότητα και την αιτία της φλεγμονής. Μπορεί να περιλαμβάνει:  

• αντιβιοτική αγωγή 
• παυσίπονα  
• αντιφλεγμονώδη φάρμακα  

Όταν η μαστίτιδα εμφανίζεται κατά τη διάρκεια του θηλασμού, η αντιμετώπιση περιλαμβάνει:  

• συχνό θηλασμό ή άντληση, ώστε να απομακρύνεται το γάλα από τον μαστό  
• εφαρμογή επιθεμάτων  
• καλή ενυδάτωση 

Αν υπάρχει υποψία βακτηριακής λοίμωξης, μπορεί να χρειαστεί αντιβίωση, η οποία πρέπει να χορηγείται πάντα με ιατρική οδηγία. Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών μπορεί να διαταράξει το μικροβίωμα του εντέρου και να προκαλέσει επιπλοκές. Παράλληλα, η χρήση ακατάλληλου σκευάσματος μπορεί να μην αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τη λοίμωξη ή να μην είναι ασφαλής για το νεογνό.  

Ζεστό ή Κρύο Επίθεμα; Τι μπορεί να βοηθήσει;

Η συντηρητική φροντίδα της φλεγμονής του μαστού μπορεί να περιλαμβάνει κρύα επιθέματα για την ανακούφιση από τον πόνο και το οίδημα. 

Οι θερμές κομπρέσες μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ορισμένες περιπτώσεις πριν από τον θηλασμό ή την αποστράγγιση του μαστού, καθώς μπορεί να βοηθήσουν τη ροή του γάλακτος. Ωστόσο, δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε μαστίτιδα εκτός θηλασμού, καθώς μπορεί να ευνοήσουν την ταχύτερη ανάπτυξη της φλεγμονής.  

Τα επιθέματα προσφέρουν συμπτωματική ανακούφιση και μπορούν να χρησιμοποιηθούν συμπληρωματικά. Δεν αντικαθιστούν την ιατρική αξιολόγηση όταν υπάρχουν έντονα συμπτώματα, καθώς η καθυστερημένη έναρξη αντιβιοτικής θεραπείας σε περιπτώσεις βακτηριακής μαστίτιδας αυξάνει τον κίνδυνο δημιουργίας αποστήματος. 

Μπορώ να θηλάσω ενώ έχω μαστίτιδα;

Η μαστίτιδα εμφανίζεται συχνότερα κατά τη διάρκεια του θηλασμού, ωστόσο ο θηλασμός μπορεί να συνεχιστεί και να είναι ωφέλιμος για την ανάρρωση. Η τακτική αποστράγγιση του γάλακτος είναι σημαντική, καθώς η διακοπή του θηλασμού μπορεί:  

• να προκαλέσει στάση γάλακτος στους γαλακτοφόρους πόρους  
• να επιδεινώσει τη φλεγμονή  
• να αυξήσει τον κίνδυνο δημιουργίας αποστήματος 

Για τον λόγο αυτό, προτείνεται η συνέχιση του θηλασμού με ιατρική καθοδήγηση. Η λήψη αντιβιοτικών για τη θεραπεία της μαστίτιδας δεν έχει απαραίτητα αρνητική επίδραση στο μητρικό γάλα και συχνά επιτρέπει τη συνέχιση του θηλασμού. Ο ειδικός ιατρός επιλέγει το κατάλληλο αντιβιοτικό, το οποίο πρέπει να είναι αποτελεσματικό στην αντιμετώπιση της φλεγμονής και ασφαλές για το βρέφος. 

Πρόληψη Μαστίτιδας και Υποτροπών 

Η πρόληψη της μαστίτιδας βασίζεται κυρίως στη σωστή φροντίδα του μαστού, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του θηλασμού.  

Χρήσιμα μέτρα είναι: 

• σωστή προσκόλληση και τοποθέτηση του μωρού, για αποφυγή τραυματισμών 
• τακτική απομάκρυνση του γάλακτος, για αποφυγή απόφραξης γαλακτοφόρων πόρων 
• σωστή υγιεινή της θηλής, για μείωση κινδύνου βακτηριακής λοίμωξης 
• έγκαιρη αντιμετώπιση ρωγμών και τραυματισμών, βοηθούν στην επούλωση λίγες σταγόνες μητρικού γάλακτος πάνω στη θηλή ή ειδικές κρέμες (π.χ. λανολίνης) 
• χρήση άνετου και υποστηρικτικού στηθόδεσμου με ελαστικότητα και χωρίς σημεία πίεσης 

Μαστολογική Αξιολόγηση και Ραντεβού στην Andrikos Clinic 

Η Andrikos Clinic παρέχει μαστολογική φροντίδα με έμφαση στην κλινική αξιολόγηση, το υπερηχογράφημα μαστού και, όπου χρειάζεται, σε επεμβατικές ή διαγνωστικές πράξεις όπως παρακέντηση, παροχέτευση ή υπερηχογραφικά καθοδηγούμενη βιοψία.

Ο Δρ. Αργύριος Ανδρίκος είναι μαστολόγος, χειρουργός μαστού και μαστολόγος, με εξειδίκευση στην υπερηχογραφία μαστού και πιστοποίηση DEGUM IΙ.  

Η έγκαιρη διάγνωση βοηθά στην έναρξη της κατάλληλης θεραπείας και στη μείωση του κινδύνου επιπλοκών. Στα αρχικά στάδια η μαστίτιδα αντιμετωπίζεται συντηρητικά, ενώ σε περίπτωση που δημιουργηθεί απόστημα είναι απαραίτητη η παροχέτευση του πύου.