Ενδομητρίωση

Για να κατανοήσουμε τι είναι η ενδομητρίωση, χρειάζεται πρώτα να δούμε τι συμβαίνει φυσιολογικά στη μήτρα. Η μήτρα έχει στο εσωτερικό της μια κοιλότητα, η οποία καλύπτεται από έναν συγκεκριμένο τύπο κυττάρων, τα κύτταρα του ενδομητρίου. Το ενδομήτριο φυσιολογικά βρίσκεται μόνο μέσα στην κοιλότητα της μήτρας.

Όταν ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο εντοπίζεται και έξω από την κοιλότητα της μήτρας, όπως για παράδειγμα στο εξωτερικό τοίχωμα της μήτρας, στο περιτόναιο ή στις ωοθήκες, τότε προκύπτει η διάγνωση της ενδομητρίωσης.

Η νόσος δεν πρέπει να προκαλεί πανικό. Χρειάζεται, όμως, σωστή αξιολόγηση και εξειδίκευση, ώστε κάθε γυναίκα να λάβει την κατάλληλη καθοδήγηση και θεραπεία.

Τι είναι η ενδομητρίωση και πόσο συχνή είναι

Η παρουσία ενδομητρίου εκτός της κοιλότητας της μήτρας ορίζει την ενδομητρίωση. Όταν ενδομήτριο ανιχνεύεται όχι μόνο μέσα στην κοιλότητα της μήτρας, αλλά και στο μυϊκό τοίχωμά της, τότε η μορφή αυτή ονομάζεται αδενομύωση.

Η ενδομητρίωση αφορά περίπου το 10% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας και εμφανίζεται κυρίως σε γυναίκες 20–40 ετών, καθώς είναι ορμονοεξαρτώμενη πάθηση. Μπορεί, ωστόσο, να ξεκινήσει ήδη από την εφηβεία, ενώ πιο σπάνια διαγιγνώσκεται και μετά την εμμηνόπαυση.

Ποια είναι τα πιθανά αίτια της ενδομητρίωσης

Η ενδομητρίωση δεν έχει μία και μοναδική γνωστή αιτία. Έχουν διατυπωθεί διάφορες θεωρίες που προσπαθούν να εξηγήσουν την εμφάνισή της, με επικρατέστερη τη θεωρία της παλίνδρομης εμμήνου ρύσης.

Σύμφωνα με αυτήν τη θεωρία, κύτταρα του ενδομητρίου μπορεί να βρεθούν εκτός της κοιλότητας της μήτρας. Υπό την επίδραση των ορμονών, μπορούν να αναπτυχθούν εστίες ενδομητρίωσης, οι οποίες προκαλούν φλεγμονή και πόνο.

Για αυτόν τον λόγο, η ενδομητρίωση θεωρείται ορμονοεξαρτώμενη πάθηση και εμφανίζεται κυρίως σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ενδομητρίωσης που δεν πρέπει να αγνοήσετε

Η ενδομητρίωση μπορεί να εκδηλωθεί με διαφορετικό τρόπο από γυναίκα σε γυναίκα. Σε αρκετές περιπτώσεις, το βασικό σύμπτωμα είναι ο έντονος πόνος στην περίοδο. Μπορεί επίσης να υπάρχει πόνος κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής, χρόνιος πυελικός πόνος ή πόνος κατά την ούρηση ή την αφόδευση.

Ο πόνος στην περίοδο δεν πρέπει να θεωρείται πάντα φυσιολογικός. Όταν είναι έντονος, επηρεάζει την καθημερινότητα, δεν υποχωρεί με απλά παυσίπονα, χειροτερεύει με την πάροδο του χρόνου ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση.

Ένα σημαντικό στοιχείο της ενδομητρίωσης είναι ότι η έκταση της νόσου δεν σχετίζεται πάντα με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων. Μια γυναίκα μπορεί να έχει έντονο πόνο ακόμη και με μικρής έκτασης επιφανειακή ενδομητρίωση, η οποία δεν ανιχνεύεται εύκολα στην εξέταση.

Για αυτόν τον λόγο, ακόμη και μια φαινομενικά φυσιολογική γυναικολογική εξέταση δεν αποκλείει πάντα την ύπαρξη ενδομητρίωσης.

Πώς γίνεται η διάγνωση της ενδομητρίωσης

Η διάγνωση της ενδομητρίωσης μπορεί να είναι δύσκολη. Πολλές γυναίκες υποφέρουν για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν λάβουν διάγνωση, με τον μέσο χρόνο καθυστέρησης να φτάνει τα 7–10 χρόνια.

Η διερεύνηση ξεκινά από ένα λεπτομερές ιστορικό. Ο γιατρός χρειάζεται να ακούσει προσεκτικά τα συμπτώματα, τη διάρκεια, την έντασή τους και τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν την καθημερινότητα της γυναίκας.

Στη συνέχεια, η διάγνωση βασίζεται στην κλινική γυναικολογική εξέταση και στον υπερηχογραφικό έλεγχο. Με την απαραίτητη εξειδίκευση, στην κλινική εξέταση μπορεί να ψηλαφηθεί εν τω βάθει ενδομητρίωση.

Ο υπέρηχος μπορεί να βοηθήσει στη λεπτομερή περιγραφή και σταδιοποίηση της νόσου, αξιολογώντας πιθανή διήθηση σε περιοχές όπως:

• Η μήτρα
• Οι ωοθήκες
• Οι ιερομητρικοί σύνδεσμοι
• Ο κόλπος
• Η ουροδόχος κύστη
• Το ορθό

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθεί επικουρικά και η μαγνητική τομογραφία.

Θεραπεία ενδομητρίωσης: Φαρμακευτική ή χειρουργική

Η θεραπεία της ενδομητρίωσης δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες. Είναι εξατομικευμένη και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία, η έκταση της νόσου, η ένταση των συμπτωμάτων, η επιθυμία για εγκυμοσύνη και το ατομικό ιστορικό κάθε ασθενούς.

Σε αρκετές περιπτώσεις, η πρώτη θεραπευτική προσέγγιση είναι φαρμακευτική. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες, η χρήση αντισυλληπτικού χωρίς παύση ή προγεσταγόνων, όπως η Διενογέστη, αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής για την περιτοναϊκή ενδομητρίωση.

Αν η φαρμακευτική θεραπεία δεν βελτιώσει τα συμπτώματα, τότε τα επόμενα θεραπευτικά βήματα μπορεί να είναι η χρήση ορμονικού σπιράλ ή η χειρουργική αντιμετώπιση.

Η συμπτωματική εν τω βάθει ενδομητρίωση συνήθως δεν ανταποκρίνεται στη συντηρητική θεραπεία και απαιτεί λαπαροσκοπική αφαίρεση της νόσου.

Τα αναλγητικά, όπως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση των συμπτωμάτων. Δεν θεραπεύουν, όμως, την ίδια τη νόσο. Για αυτόν τον λόγο, η επιλογή θεραπείας πρέπει να γίνεται από γιατρό με εμπειρία στην ενδομητρίωση, ώστε να βρεθεί η καλύτερη δυνατή λύση για κάθε γυναίκα.

Λαπαροσκόπηση ενδομητρίωσης: Πότε είναι απαραίτητη

Η χειρουργική αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης γίνεται αποκλειστικά με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, δηλαδή λαπαροσκοπικά ή ρομποτικά.

Η λαπαροσκόπηση μπορεί να είναι απαραίτητη όταν η ενδομητρίωση δεν ανταποκρίνεται στη φαρμακευτική θεραπεία, όταν η ορμονική θεραπεία αντενδείκνυται ή όταν τα συμπτώματα είναι πολύ έντονα. Χειρουργική θεραπεία ενδείκνυται επίσης όταν ανιχνεύεται συμπτωματική εν τω βάθει ενδομητρίωση ή συμπτωματικές κύστεις ενδομητρίωσης.

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ακόμη και ασυμπτωματικές κύστεις ενδομητρίωσης μπορεί να χρειαστεί να αφαιρεθούν, εάν δεν είναι δυνατή η ωοληψία.

Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, ο χειρουργός ανιχνεύει και αφαιρεί όλες τις εστίες ενδομητρίωσης στην κοιλιακή χώρα. Η διαδικασία αυτή απαιτεί εκτεταμένη εξειδίκευση.

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες, η ενδεδειγμένη χειρουργική θεραπεία είναι η one surgery therapy. Αυτό σημαίνει ότι ο χειρουργός πρέπει να έχει την εμπειρία να αφαιρέσει όλες τις εστίες ενδομητρίωσης σε μία ολοκληρωμένη επέμβαση.

Σε σχέση με την ανοιχτή χειρουργική, η ελάχιστα επεμβατική λαπαροσκοπική ή ρομποτική χειρουργική προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα:

• Λιγότερο πόνο
• Ταχύτερη ανάρρωση
• Μικρότερη απώλεια αίματος
• Καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα
• Μειωμένη διάρκεια νοσηλείας
• Χαμηλότερα ποσοστά επιπλοκών και λοιμώξεων
• Μεγέθυνση εικόνας και δυνατότητα αφαίρεσης ακόμη και πολύ μικρών εστιών ενδομητρίωσης

Ενδομητρίωση και γονιμότητα

Η ενδομητρίωση αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες υπογονιμότητας. Παράλληλα, περίπου 30–50% των γυναικών με ενδομητρίωση αντιμετωπίζουν υπογονιμότητα.

Αυτό αφορά κυρίως γυναίκες στις οποίες η νόσος έχει επηρεάσει τις σάλπιγγες, τις ωοθήκες ή περιπτώσεις όπου υπάρχει εκτεταμένη αδενομύωση ή φλεγμονή στην κοιλιακή χώρα.

Παρόλα αυτά, είναι πολύ σημαντικό να τονιστεί ότι οι περισσότερες γυναίκες με ενδομητρίωση μπορούν να μείνουν έγκυες φυσιολογικά. Επομένως, η διάγνωση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα υπάρξει δυσκολία σύλληψης.

Η προσέγγιση πρέπει να είναι εξατομικευμένη. Ανάλογα με την περίπτωση, οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν χειρουργική αφαίρεση της νόσου πριν από τη σύλληψη, ωοληψία και κρυοσυντήρηση ωαρίων με χειρουργική επέμβαση σε δεύτερο χρόνο ή υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, δηλαδή IVF, χωρίς χειρουργείο.

Γιατι να εμπιστευτείτε τον Δρ. Δημήτριο Ανδρίκο

Ο Δρ. Δημήτριος Ανδρίκος διαθέτει πολυετή εμπειρία στην έρευνα και τη μελέτη της ενδομητρίωσης, έχοντας εργαστεί σε ένα από τα μεγαλύτερα εξειδικευμένα κέντρα στη Γερμανία.

Η επιστημονική του κατάρτιση και η βαθιά γνώση της πάθησης αποτελούν τη βάση για τη σωστή διάγνωση και την επιλογή σύγχρονων, εξατομικευμένων θεραπευτικών προσεγγίσεων.

Στην Andrikos Clinic, αξιοποιεί αυτή την εξειδίκευση, προσφέροντας ολοκληρωμένη γυναικολογική φροντίδα με επίκεντρο τις ανάγκες κάθε γυναίκας.